บทเรียนจากกลยุทธ์เชิงนโยบาย OVOP ของต่างประเทศสู่กรอบแนวคิดการพัฒนานโยบาย OTOP ไทยเพื่อความยั่งยืนของชุมชน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อวิเคราะห์บทเรียนจากกลยุทธ์เชิงนโยบาย OVOP ของต่างประเทศ และ 2. เพื่อนำเสนอกรอบแนวคิดการพัฒนานโยบาย OTOP ไทยเพื่อความยั่งยืนของชุมชน การศึกษานี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสาร โดยวิเคราะห์กลยุทธ์เชิงนโยบายของ 5 ประเทศ ได้แก่ จีน เวียดนาม มาเลเซีย อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์ โดยมีแนวคิด OVOP ของญี่ปุ่นเป็นต้นแบบ และใช้เครื่องมือ CIPP Model เป็นกรอบในการวิเคราะห์ และนำผลการศึกษาไปพัฒนากรอบแนวคิดเพื่อแก้ไขปัญหาของนโยบาย OTOP ไทยในปัจจุบัน ที่มีทิศทางการพัฒนาในด้านยอดขายและการประกอบการในเชิงธุรกิจ ทำให้สินค้าขาดเอกลักษณ์และมีการลอกเลียนแบบ ซึ่งไม่สอดคล้องต่อการพัฒนาชุมชนให้มีความเข้มแข็งและสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน ทั้งนี้ ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการสร้างความยั่งยืนของชุมชน ประกอบด้วย 1) ด้านบริบท การกำหนดเป้าหมายที่มุ่งเน้นความยั่งยืนของชุมชน 2) ด้านปัจจัยนำเข้า การเตรียมความพร้อมอย่างเป็นระบบ ทั้งแผนงาน หน่วยงานสนับสนุน และทรัพยากร 3) ด้านกระบวนการ การสร้างความเข้าใจในหลักการ OVOP การให้ชุมชนมีส่วนร่วม และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์อย่างต่อเนื่อง และ 4) ด้านผลลัพธ์ การประเมินความสำเร็จจากความเข้มแข็งและการพึ่งพาตนเองของชุมชน ซึ่งบทเรียนสำคัญจากการศึกษา คือ ความสำเร็จในการสร้างความยั่งยืนให้ชุมชนไม่ได้ขึ้นอยู่กับการกำหนดเป้าหมายหรืองบประมาณเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับกระบวนการที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาจากภายในและการมีส่วนร่วมของชุมชน ทั้งนี้ผู้เขียนจึงได้นำเสนอกรอบแนวคิดการพัฒนานโยบาย OTOP ไทยเพื่อความยั่งยืนของชุมชน โดยยึดหลักการสำคัญของ OVOP เป็นหัวใจ และแนวทางการดำเนินงานตามกรอบ CIPP Model ในแต่ละมิติ ซึ่งสังเคราะห์โดยบทเรียนจากกลยุทธ์เชิงนโยบายของต่างประเทศ