ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการอายัดตัวผู้ต้องหาซ้ำ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมตัวบุคคลโดยรัฐ การคุ้มครองผู้ต้องหาหรือบุคคลที่ถูกคุมขังหรือจำคุก การอายัดตัวผู้ต้องหา รวมทั้งหลักนิติรัฐ หลักนิติธรรม และแนวในทางปฏิบัติของฝ่ายปกครองภายใต้กฎหมายไทย 2. เพื่อศึกษาเปรียบเทียบมาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับเอาตัวบุคคลไว้ในอำนาจรัฐ หลักเกณฑ์การออกหมายจับของศาล การอายัดตัวผู้ต้องหา และหนังสือกำหนดแนวในทางปฏิบัติของฝ่ายปกครองตามกฎหมายไทยและกฎหมายต่างประเทศ ได้แก่ สาธารณรัฐฝรั่งเศส สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี และประเทศญี่ปุ่น 3. เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการอายัดตัวผู้ต้องหาซ้ำ และ 4. ศึกษาข้อเสนอแนะการปรับปรุงกฎหมายและแนวทางปฏิบัติที่ถูกต้องในเรื่องของการอายัดตัวผู้ต้องหาและการดำเนินคดีอาญากับผู้ต้องหาซึ่งถูกคุมขังในคดีอื่น เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิธีการวิจัยเอกสาร อาทิ ตำรากฎหมาย บทความ งานวิชาการ งานวิจัย คำพิพากษาของศาล รวมถึงตัวบทกฎหมายทั้งไทยและต่างประเทศ ข้อมูลทางเว็บไซต์ออนไลน์ที่สามารถเข้าถึงได้และเป็นแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องมาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ตามคำสั่งสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตร.ที่ 419/2556 เป็นแนวปฏิบัติที่เกี่ยวกับการอายัดตัวซ้ำโดยพนักงานสอบสวน 2) เปรียบเทียบกฎหมายการอายัดตัวซ้ำในประเทศไทยที่อาศัยคำสั่งสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่ 419/2556 กำหนดให้พนักงานสอบสวนต้องขอศาลออกหมายจับก่อนแล้วแจ้งอายัดไปยังเรือนจำ ในทางการปฏิบัติเกิดปัญหาการอายัดซ้ำและความล่าช้าส่งผลต่อสิทธิของผู้ต้องหา สำหรับสาธารณรัฐฝรั่งเศส รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1958 มาตรา 66 กำหนดห้ามการจับกุมหรือคุมขังโดยพลการ การออกหมายจับและการควบคุมตัวต้องอยู่ภายใต้อำนาจผู้พิพากษาสอบสวน และอยู่ภายใต้การตรวจสอบของศาลเสมอ ส่วนสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ใช้หลัก Verwaltungsanweisung เป็นระเบียบภายในเพื่อกำหนดแนวทางให้เจ้าหน้าที่ใช้อำนาจอย่างเป็นระบบ โดยการควบคุมตัวต้องผ่านการตรวจสอบและอนุญาตโดยศาลเท่านั้น ขณะที่ประเทศญี่ปุ่น กำหนดให้การจับกุมและคุมขังอยู่ภายใต้ระบบ Warrant System ของศาลและต้องมีเหตุอันควร เช่น ป้องกันการหลบหนีหรือการทำลายพยานหลักฐาน ทำให้การอายัดตัวผู้ต้องหาต้องอยู่ภายใต้การกลั่นกรองของศาลอย่างเข้มงวด 3) การอายัดตัวซ้ำในประเทศไทยยังสร้างปัญหาในกรณีที่ผู้ต้องหาหรือจำเลยมีหลายคดีเมื่อกรมราชทัณฑ์ออกหมายปล่อยแล้ว แต่กลับถูกควบคุมตัวซ้ำทำให้เสียสิทธิในการปล่อยตัวอันไม่สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนและหลักนิติธรรม 4) ผู้วิจัยเสนอแนะควรให้ยกเลิกคำสั่งสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตร.ที่ 419/2556 เรื่องการอำนวยความยุติธรรมในคดีอาญาในการทำสำนวนการสอบสวนและในการใช้มาตรการควบคุม ตรวจสอบ เร่งรัดการสอบสวนคดีอาญา เฉพาะข้อ 4.4 เรื่องการสอบสวนคดีที่ผู้ต้องหาถูกควบคุมอยู่ในคดีอื่น (ผู้ต้องหาที่อายัด) เพื่อป้องกันการละเมิดสิทธิและยกระดับมาตรฐานกระบวนการยุติธรรมของไทยให้สอดคล้องกับหลักนิติรัฐและมาตรฐานสากล