การถอดสัญลักษณ์ประติมากรรมนูนสูงศิลปะจามแบบหมีเซิน A1 สู่การสร้างสรรค์นาฏกรรม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของศิลปะจามหมีเซิน A1 2. เพื่อถอดสัญลักษณ์ประติมากรรมนูนสูงศิลปะจามแบบหมีเซิน A1 สู่การสร้างสรรค์นาฏกรรม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพในลักษณะพรรณนาวิเคราะห์ มีเครื่องมือในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ และแบบบันทึกการทำงาน โดยมีกลุ่มเป้าหมายในการวิจัย จำนวน 7 คน ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจงทั้งหมด แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเครื่องมือการวิจัยและเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องมาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหาผลการวิจัยพบว่า 1) ศิลปะจามแบบหมีเซิน A1 ตรงกับคริสต์ศตวรรษที่ 10 เป็นศิลปะที่มีการพัฒนาขึ้นจากศิลปะจามแบบหมีเซิน E1 มีความโดดเด่นด้านประติมากรรมนูนสูงเทพเจ้า เทวดา คนธรรพ์ นางอัปสราและสัตว์ ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากอินเดียและได้รับการยกย่องว่าเป็นยุคที่ศิลปะจามมีความรุ่งเรืองเนื่องจากมีความงดงามด้วยโครงสร้างที่คมชัด ประณีต มีมิติ ราวกับเคลื่อนไหวได้และแฝงไปด้วยปรัชญามีความเป็นอุดมคติเชิงศิลปะชั้นสูง นักปราชญ์ได้แบ่งศิลปะจามแบบหมีเซิน A1 เป็น 2 ช่วง คือครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 10 เป็นศิลปะจามแบบเคืองหมี และครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 10 เป็นศิลปะจามแบบจ่าเกี่ยว รวมถึงศิลปะจามแบบแจงโลในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 10-กลางคริสต์ศตวรรษที่ 11 และ 2) จากการวิจัยศิลปะจามแบบหมีเซิน A1 ประติมากรรมนางอัปราโดยการทาบมองกับท่ารำหรือกรณะ 108 ในคำภีร์ภรตนาฏยศาสตร์และใช้ทฤษฎีสัญญะวิทยาทำให้ได้โครงสร้างท่ารำจำนวน 4 ท่า และเมื่อนำโครงสร้างท่ารำดังกล่าวมาวิเคราะห์อีกครั้งโดยใช้ทฤษฎีสุนทรียศาสตร์ประกอบจินตนาการของผู้วิจัยทำให้ได้ท่ารำหลักจำนวน 8 ท่า ทั้งนี้ ผู้วิจัยจะได้นำท่ารำหลักหรือผลการวิจัยนี้ไปเชื่อมโยงกับศาสตร์ด้านนาฏศิลป์สู่การออกแบบนาฏยประดิษฐ์ต่อไป