หลักการพื้นฐานและข้อจำกัดในการประยุกต์ใช้หลักสวเทศีของมหาตมะ คานธีกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในสังคมไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. ศึกษาหลักการสวเทศีกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 2. เพื่อเปรียบเทียบหลักการสวเทศีกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และ 3. เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาและรวบรวมข้อมูลจากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารมาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) หลักการสวเทศีมีพื้นฐานคือ (1) คัดค้านการผลิตด้วยระบบอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ (2) ส่งเสริมให้คนส่วนใหญ่เป็นผู้ผลิตเองเพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายในครอบครัวและสามารถพึงพาตนเองได้ (3) คนรวยต้องมีหน้าที่เป็นผู้พิทักษ์ทรัพย์สินทั้งหมด (Trusteeship) ของสังคม ส่วนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงคือการสร้างภูมิคุ้มกัน ความพอประมาณและมีเหตุผลที่ดีในการดำเนินชีวิต 2) เมื่อเปรียบเทียบทั้งสองหลักการสวเทศีกับเศรษฐกิจพอเพียงพัฒนาบนพื้นฐานความตระหนักรู้ในตน แต่หลักสวเทศีมีเนื้อหามุ่งคัดค้านการผลิตของระบบอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ขณะที่ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงนั้นไม่มีเนื้อหาที่คัดด้านระบบการผลิตขนาดใหญ่และไม่มีการอธิบายถึงการพิทักษ์ทรัพย์สินของส่วนรวม และสามารถพึ่งพาระบบอุตสาหกรรมได้เมื่อไม่สามารถผลิตสิ่งอุปโภค บริโภคในชีวิตได้ และ 3) การประยุกต์ใช้หลักสวเทศีเริ่มต้นด้วยการสร้างความตระหนักรู้ต่อปัญหาก่อนสิ่งอื่น มีการนำปัญหาเข้าสู่ชั้นเรียนและสรุปหาแนวทางแก้ไขอย่างจริงจัง ขณะที่การประยุกต์เศรษฐกิจพอเพียงไม่นำแนวคิดนี้เข้าสู่ระบบการจัดการศึกษาอย่างจริงจัง ประชาชนจึงไม่เกิดความตระหนักรู้ถึงความสำคัญของเศรษฐกิจพอเพียงและไม่มีความเข้าใจหลักการและการประยุกต์ใช้แนวคิดนี้ ที่สำคัญรัฐบาลใช้แนวนโยบายในการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ขัดแย้งกับเศรษฐกิจพอเพียงที่เป็นแผนพัฒนาสังคมของรัฐบาล นั่นคือการดำเนินนโยบายประชานิยมเป็นหลักตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 เป็นต้นมา