หัตถศิลป์เครื่องปั้นดินเผาทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนบ้านหม้อ ตำบลเขวา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการผลิตเครื่องปั้นดินศิลปวัฒนธรรมทางภูมิปัญญาท้องถิ่นเผาของชุมชนบ้านหม้อ ตำบลเขวา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม โดยใช้วิธีการศึกษาแบบเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา คือ แบบสัมภาษณ์ ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการผลิตเครื่องปั้นดินเผาของชุมชนบ้านหม้อ เป็นหัตถศิลป์ที่ผลิตด้วยมือและใช้วัสดุจากแหล่งธรรมโดยมีขั้นตอนการผลิตอย่างละเอียดตามลำดับขั้นตอน ประกอบด้วย 1) การเตรียมดิน 2) นวดดิน 3) ขึ้นรูป 4) ตีหม้อ 5) ตากแห้ง และ 6) กระบวนการเผา ชี้ให้เห็นว่าปัจจัยของภูมิปัญญาเครื่องปั้นดินเผาของชุมชนบ้านหม้อ การผลิตแบบดั่งเดิมของชุมชนบ้านหม้อ คือ เรื่องทรัพยากรดินจุดเด่นของการผลิตแบบดั่งเดิม วัตถุดิบที่ใช้หาได้ในหมู่บ้านและหมู่บ้านใกล้เคียง วิถีปฏิบัติเรื่องการแบ่งหน้าที่และพื้นที่สาธารณะ คือ การแบ่งหน้าที่จะวิถีปฏิบัติในการผลิตเครื่องปั้นดินเผา เพื่อลดความเสี่ยงจากการลงทุน ซึ่งการทำเครื่องปั้นดินเผาของชุมชนบ้านหม้อมีกระบวนการเผาแบบธรรมชาติโดยควบคุมอุณภูมิไฟเองไม่ให้ไฟสูงเกินไป