การปรับตัวและการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19: กรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนผ้าย้อมครามบ้านโนนแสบง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาการปรับตัวของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผ้าย้อมครามบ้านโนแสบง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 และ 2. เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผ้าย้อมครามบ้านโนนแสบง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ในสถานการณ์การแพร่ระบาดเชื้อไวรัสโค-19 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือการวิจัย คือ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ และแบบบันทึกกิจกรรมการสนทนากลุ่ม โดยมีเป้าหมายในการวิจัย จำนวน จำนวน 35 คน ประกอบไปด้วย กลุ่มผู้รู้จำนวน 5 คน ได้แก่ ประธานกลุ่ม รองประธาน ผู้ใหญ่บ้าน ปราชญ์ชาวบ้าน นักพัฒนาชุมชน กลุ่มผู้ปฏิบัติจำนวน 10 คน ได้แก่ สมาชิกกลุ่มทอผ้า พ่อค้าคนกลาง กลุ่มบุคคลทั่วไปจำนวน 20 คน ทั้งหมดมาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเครื่องมือการวิจัยและเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องมาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) การปรับตัว ด้านบุคลากรพบว่าประธานกลุ่มเป็นผู้ที่มีบทบาทหน้าที่สำคัญในการแก้ไขปัญหาต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ด้านการผลิตพบว่ากลุ่มมีการผลิตตามยอดการสั่งซื้อของลูกค้าจากเดิมที่ผลิตเพื่อสต็อกไว้สำหรับออกจำหน่ายสินค้ากับหน่วยงานราชการและการจำหน่ายหน้าร้าน ด้านผลิตภัณฑ์พบว่ากลุ่มได้ออกแบบผลิตภัณฑ์ และเครื่องแต่งกายให้เข้ากับสถานการณ์เช่น หน้ากากผ้าอนามัย และการปรับด้านการตลาดเป็นสิ่งที่กลุ่มให้ความสำคัญเป็นอย่างมากเพราะกลุ่มได้รับผลกระทบมากที่สุด กลุ่มจึงปรับตัวด้วยการทำการตลาดออนไลน์โดยให้บุคคลที่มีชื่อเสียงภายในชุมชนในการไลฟ์สดขายสินค้าผ่านช่องทางออนไลน์ต่าง ๆ และ 2) แนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน การพัฒนาบุคลากรทำได้โดยส่งเสริมให้มีการจัดอบรม สัมมนา ให้ความรู้กลับผู้นำกลุ่มและสมาชิกกลุ่มเกี่ยวกับการจัดการวิสาหกิจชุมชน การพัฒนาการผลิตต้องมีการจัดการให้ถูกขั้นตอน ถูกวิธีการ ถูกเวลา เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ทีคุณภาพดีต้นทุนต่ำ การพัฒนาผลิตภัณฑ์รู้จักการสร้างภาพลักษณ์ให้กับสินค้า โดยการแปรรูปสินค้า การออกแบบบรรจุภัณฑ์และการสร้างเรื่องราวให้กับสินค้า และการพัฒนาการตลาดรู้ความต้องการลูกค้า รู้เรื่องคู่แข่ง รู้ราคาขาย รู้ช่องทางสื่อสารกับลูกค้า และการประชาสัมพันธ์สร้างการรับรู้เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ได้แก่ การใช้สิ่งพิมพ์ การใช้เหตุการณ์พิเศษ และการประชาสัมพันธ์ผ่านเว็บไซด์ การพัฒนาวิสาหกิจชุมชนจะทำให้เกิดการพัฒนาหน่วยงานรัฐควรควรจะเข้ามาสนับสนุน เช่น สนับสนุนเงินทุน การพัฒนาองค์ความรู้ จัดตั้งศูนย์จำหน่ายสินค้า โดยจะต้องทำงานร่วมกันในเชิงบรูณาการเพื่อเป็นการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนไปสู่ความสำเร็จได้