พลวัตวัฒนธรรมการจัดงานศพของชุมชนในเขตเทศบาลตำบลโกสุมพิสัย อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาพลวัตทางวัฒนธรรมการจัดงานศพของชุมชนเขตเทศบาลตำบลโกสุมพิสัย และ 2. เพื่อศึกษากระบวนการกลายเป็นธุรกิจการจัดงานศพในชุมชนเขตเทศบาลตำบลโกสุมพิสัย เป็นการวิจัยแบบเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม โดยมีกลุ่มเป้าหมายในการวิจัย จำนวน 20 คน ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเครื่องมือการวิจัยและเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องมาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) การจัดงานศพในอดีตของชุมชนในเขตเทศบาลตำบลโกสุมพิสัย ผู้คนนิยมจัดงานศพที่บ้านและนำศพไปเผายังเชิงตะกอนตามวัดที่อยู่ในเขตอาศัย งานศพในอดีตเน้นความสัมพันธ์ของคนในชุมชน ในการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เมื่อมีการสร้างเมรุเผาศพโดยใช้ถ่านและสร้างศาลาพักศพ ทำให้ผู้คนค่อย ๆ เปลี่ยนมาเป็นการจัดประเพณีงานศพที่วัด ส่วนการจัดงานศพในปัจจุบันของชุมชนในเขตเทศบาลตำบลโกสุมพิสัย ความนิยมจัดประเพณีงานศพที่วัดมากขึ้น เพราะทุกวัดในเขตเทศบาลได้มีการสร้างเมรุและศาลาพักศพที่สะดวกสบาย มีการปรับปรุงเมรุเป็นแบบไฟฟ้า ลดควันทำให้ชุมชนปลอดมลพิษ และการให้ความหมายและคุณค่าในเรื่องของเวลาที่สัมพันธ์กับพิธีกรรม และ 2) ในเรื่องของวัตถุเพื่อแสดงออกถึงสถานะภาพทางสังคมอันนำมาสู่วัฒนธรรมทุนนิยมและธุรกิจการจัดงานศพ กลายเป็นสินค้าในลักษณะมรณาพาณิชย์ ได้แก่ การจัดดอกไม้หน้าศพ การจัดเลี้ยงอาหาร การทำโลงศพ ที่สามารถตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของเจ้าภาพให้ได้รับความสะดวกสบาย รวดเร็วและหรูหรา