การรื้อฟื้นความทรงจำและการฟื้นฟูวัฒนธรรมแบบดั้งเดิม: กรณีศึกษาอำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวทางการรื้อฟื้นความทรงจำของชุมชนอำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ และ 2.เพื่อฟื้นฟูวัฒนธรรมแบบดั้งเดิมของชุมชนอำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นการวิจัยแบบเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 126 คน การเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย 2 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้นำชุมชน ได้แก่ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลโนนศิลา ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 2 บ้านโนนศิลา ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 3 บ้านคำคา ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 9 บ้านม่วงเหนือ รองเจ้าคณะอำเภอสหัสขันธ์ เจ้าอาวาสวัดไตรภูมิ และเจ้าอาวาสวัดพุทธาวาสภูสิงห์ จำนวน 6 คน และกลุ่มผู้ย้ายถิ่นฐาน ได้แก่ ผู้ที่เคยอาศัยอยู่ที่บ้านโนนศิลา ซึ่งได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ เนื่องจากนโยบายการสร้างเขื่อนลำปาวของรัฐบาล จำนวน 120 คน แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และแบบสัมภาษณ์มาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ด้านการรื้อฟื้นความทรงจำพบว่าอำเภอสหัสขันธ์ได้รื้อฟื้นความทรงจำผ่านการจัดกิจกรรมประดิษฐ์ขึ้นจำนวนทั้งสิ้น 6 กิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมขึ้นปีใหม่ กิจกรรมสงกรานต์ กิจกรรมรำวงคองก้า กิจกรรมตักบาตรเทโวโรหณะ กิจกรรมประเพณีบุญข้าวจี่ และกิจกรรมถนนสายบุญ และ 2) ด้านการฟื้นฟูวัฒนธรรมแบบดั้งเดิมพบว่าอำเภอสหัสขันธ์ได้รับการสนับสนุนด้านการฟื้นฟูวัฒนธรรมแบบดั้งเดิมจากกลุ่มผู้นำจำนวน 5 กลุ่ม ได้แก่ ผู้นำศาสนา ผู้นำชุมชน ผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ปราชญ์ชาวบ้าน และผู้บริหารสถานศึกษา ทำให้อำเภอสหัสขันธ์เกิดกิจกรรมสื่อสัญจร On Tour สไตล์นวัตวิถี โดยมีการจัดเป็นเส้นทางการท่องเที่ยวที่พาไปเยี่ยมชมสถานที่ท่องเที่ยวจำนวน 5 สถานที่ คือ วัดพุทธาวาสภูสิงห์ วัดพุทธนิมิตหรือวัดภูค่าว เขื่อนลำปาว หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง และพิพิธภัณฑ์สิรินธร