การบังคับให้สูญหายโดยรัฐในกรณีของประเทศไทย ระหว่างปี 2530–2560

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเงื่อนไขที่ส่งผลให้การบังคับบุคคลให้สูญหายเกิดขึ้นและดำรงอยู่ในสังคมไทยระหว่างปี 2530 – 2560 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 5 คน ประกอบด้วย นักวิชาการที่ศึกษาการบังคับสูญหายจำนวน 1 คน กลุ่มนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน จำนวน 2 คน และกลุ่มสุดท้ายคือกลุ่มที่ตกเป็นผู้ที่ถูกกระทำจำนวน 2 คน ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้ทั้งจากเอกสารและแบบสัมภาษณ์ มาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า เงื่อนไขที่ส่งผลให้การบังคับบุคคลให้สูญหายเกิดขึ้นและดำรงอยู่ในสังคมไทยระหว่างปี 2530 – 2560 ถูกแบ่งออกเป็น 2 ประการ ได้แก่ 1) เงื่อนไขด้านบุคคลได้แก่ การเป็นแกนนำในการเคลื่อนไหว การมีความคิดเห็นต่างทางการเมือง การเคลื่อนไหวในลักษณะที่เป็นการวิพากษ์วิจารณ์ ตรวจสอบ เปิดโปง รวมถึงการฟ้องร้องเอาผิดเจ้าหน้าที่รัฐ ส่งผลให้เจ้าหน้าที่รัฐรู้สึกว่าเป็นภัยต่อตนเอง และ 2) เงื่อนไขด้านโครงสร้างประกอบด้วยโครงสร้างทางกฎหมายและทางวัฒนธรรม การที่ประเทศไทยไม่มีกฎหมายเกี่ยวกับการป้องกันและปราบปรามการบังคับให้สูญหาย จึงเอื้อให้เกิดการบังคับสูญหาย ขณะที่โครงสร้างวัฒนธรรมในสังคมไทยเป็นโครงสร้างวัฒนธรรมที่ทำให้ประชาชนเคยชินต่อการที่รัฐใช้ความรุนแรง จนเผลอมองเป็นเรื่องปกติ รวมถึงการที่เจ้าหน้าที่รัฐสามารถอ้างการกระทำที่เกี่ยวข้องกับข้อกล่าวหาในการบังคับสูญหายเป็นเรื่องของความมั่นคง อนึ่ง สังคมไทยมีวัฒนธรรมการลอยนวลพ้นผิดเป็นวัฒนธรรมที่คอยโอบอุ้มให้การบังคับสูญหายยังคงเกิดขึ้นและดำรงอยู่ในสังคมไทย