การพัฒนาสื่อความจริงเสริม โดยใช้การออกแบบแบบมีส่วนร่วม เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว นครโบราณจัมปาศรี จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีความมุ่งหมายของการวิจัย 1) เพื่อศึกษาความต้องการรูปแบบสื่อความจริงเสริม  2) เพื่อออกแบบและสร้างสื่อความจริงเสริม  3) เพื่อประเมินการรับรู้ ของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อสื่อความจริงเสริม และ 4) เพื่อประเมินความพึงพอใจ ของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อสื่อความจริงเสริมโดยใช้การออกแบบแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวนครโบราณจัมปาศรี จังหวัดมหาสารคาม โดยเป็นการวิจัยและพัฒนา  โดยขั้นตอนการวิจัย ผู้วิจัยได้นำกระบวนการผลิตวีดิทัศน์เพื่อการศึกษาแบบมีส่วนร่วม มาเป็นแนวทางในการดำเนินการวิจัยโดยแบ่งเป็น 7 ขั้นตอนดังนี้ 1) ขั้นตอนการกำหนดประเด็นปัญหา  ขั้นตอนนี้ผู้วิจัยได้ใช้การจัดประชุมเวทีประชาคมกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในชุมชนกู่สันตรัตน์ จำนวน 30 คน ประกอบไปด้วย ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน และช้าวบ้าน โดยการเลือกแบบเจาะจง  2) ขั้นตอนการวิเคราะห์คุณลักษณะของกลุ่มเป้าหมาย  ในขั้นตอนนี้ผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวกับคุณลักษณะของสื่อที่นักท่องเที่ยวให้ความสนใจ 3) ขั้นตอนการประเมินความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย  ในขั้นตอนนี้ผู้วิจัยได้ทำการประเมินความต้องการจำเป็นโดยการสัมภาษณ์นักท่องเที่ยว จำนวน 10 คน จากการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบบังเอิญ  4) ขั้นตอนการออกแบบแบบมีส่วนร่วม  ในขั้นตอนนี้ผู้วิจัยได้ทำการสนทนากลุ่ม ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการออกแบบสื่อความจริงเสริมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวนครจัมปาศรี โดยการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง  จำนวน 10 คน 5) ขั้นตอนการผลิต ในขั้นตอนนี้ผู้วิจัยได้กำหนดขั้นตอน แบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นเตรียมการผลิต   ขั้นการผลิต   และขั้นการหลังการผลิต   6 ) ขั้นการประเมิน  ผู้วิจัยนำสื่อความจริงเสริมโดยการออกแบบแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวนครโบราณจัมปาศรีที่พัฒนาขึ้น ไปประเมินคุณภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 9 คน ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญทางด้านเนื้อหา จำนวน 3 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านสื่อวีดิทัศน์ จำนวน 3 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านสื่อความจริงเสริม จำนวน 3 คน แล้วนำข้อเสนอแนะจากผู้เชี่ยวชาญ มาแก้ไขปรับปรุงสื่อทำให้ได้สื่อที่สมบูรณ์ 7 ) ขั้นตอนการเผยแพร่  นำสื่อความจริงเสริมโดยใช้การออกแบบแบบมีส่วนร่วม เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว นครโบราณจัมปาศรี มาทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่นักท่องเที่ยว จำนวน 50 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบบันทึกผลการประชุมเวทีประชาคม 2) แบบสัมภาษณ์นักท่องเที่ยว 3) แบบบันทึกผลการสนทนากลุ่ม 4) สื่อความจริงเสริมโดยการออกแบบแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวนครโบราณจัมปาศรี 5) แบบประเมินคุณภาพสื่อโดยผู้เชี่ยวชาญ 6) แบบประเมินการรับรู้ เรื่องนครจัมปาศรี 7) แบบประเมินความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวหลังจากใช้สื่อความจริงเสริมโดยการออกแบบแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวนครโบราณจัมปาศรี

               ผลการวิจัยปรากฏดังนี้ 1. ผลการศึกษาความต้องการรูปแบบสื่อความจริงเสริมโดยใช้การออกแบบแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว นครโบราณจัมปาศรี พบว่ากลุ่มตัวอย่าง ต้องการสื่อที่สามารถรับชมได้ขณะท่องเที่ยว โดยผ่านสมาร์ทโฟน 2. ผลการออกแบบแบบมีส่วนร่วมสื่อต้นแบบสื่อความจริงเสริม โดยใช้การออกแบบแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว นครโบราณจัมปาศรี พบว่าการอกแบบขแงสื่อต้นแบบ ประกอบด้วย 1) ด้านเนื้อหา ได้แก่  1.1ประวัติความเป็นมาของนครจัมปาศรี 1.2 ประวัติและความเป็นมาของกู่สันตรัตน์ 1.3 ประวัติและความเป็นมาของกู่น้อย 1.4 ประวัติและความเป็นมาของศาลานางขาว 1.5 ประวัติและความเป็นมาของบ่อน้ำศักดิ์สิทธ์ 1.6 ประวัติและความเป็นมาของสถานที่ขุดค้นพบพระบรมสารีริกธาตุ 2) ด้านสื่อ ได้แก่ 2.1ข้อความ 2.2กราฟิก 2.3วีดิทัศน์ 3) ด้านสื่อเสมือนจริง  ได้แก่ 3.1 ทางด้านวอฟแวร์ ได้แก่ 3.1.1 AR Marker 3.1.2 AR Engine 3.2 ทางด้านฮาร์ดแวร์ ได้แก่ สมาร์ทโฟน 3. ผลการประเมินคุณภาพสื่อโดยผู้เชี่ยวชาญ พบว่าระดับการประเมินคุณภาพของสื่อความจริงเสริมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวนครจัมปาศรี โดยผู้เชี่ยวชาญโดยรวมอยู่ในระดับคุณภาพมากที่สุด ( = 4.75, S.D. = 0.21) 4. ผลการประเมินการรับรู้ ของกลุ่มตัวอย่างหลังจากได้รับชมสื่ออยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.72, S.D. = 0.44) 5. ผลการประเมินความพึงพอใจ ของกลุ่มตัวอย่างต่อสื่อความจริงเสริมโดยการออกแบบแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวนครโบราณจัมปาศรีโดยรวมอยู่ในระดับความพึงพอใจมากที่สุด ( = 4.76, S.D. = 0.04)