ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตร ที่ดีสำหรับข้าวโพดเมล็ดแห้ง (มกษ.4402-2553) ของเกษตรกรในพื้นที่ภาคเหนือ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับข้าวโพดเมล็ดแห้ง (มกษ.4402-2553) ของเกษตรกรในพื้นที่ภาคเหนือ และ 2) เสนอแนะแนวทางเพิ่มการยอมรับมาตรฐานดังกล่าว เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดเมล็ดแห้งในพื้นที่ภาคเหนือที่เข้าสู่ระบบมาตรฐาน จำนวน 291 คน และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยการดำเนินธุรกิจ (4M) มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจปฏิบัติตามมาตรฐาน โดยด้านเงินทุนและแรงงานมีอิทธิพลเชิงบวก ขณะที่ด้านการผลิตและการบริหารจัดการมีอิทธิพลเชิงลบ นอกจากนี้เงินทุนและการบริหารจัดการมีอิทธิพลต่อความตระหนักรู้ของเกษตรกร และความตระหนักรู้ด้านสังคมมีอิทธิพลเชิงบวกสูงต่อการตัดสินใจ ขณะที่ความตระหนักรู้ด้านกฎระเบียบ สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจมีอิทธิพลเชิงลบ เมื่อพิจารณาความตระหนักรู้เป็นตัวแปรคั่นกลาง พบว่า อิทธิพลของปัจจัย การดำเนินธุรกิจมีการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน โดยปัจจัยด้านเงินทุนมีอิทธิพลทางอ้อมในระดับสูง ส่งผลให้อิทธิพลรวมเพิ่มขึ้น ขณะที่ปัจจัยด้านการบริหารจัดการซึ่งมีอิทธิพลทางตรงเชิงลบ กลับเปลี่ยนเป็นอิทธิพลรวมเชิงบวก ในขณะที่ปัจจัยด้านการผลิตยังคงมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจโดยตรง และปัจจัยด้านแรงงานไม่ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งนี้ ความตระหนักรู้มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจในระดับสูงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แนวทางในการเพิ่มการยอมรับมาตรฐานควรมุ่งดำเนินการอย่างบูรณาการ โดยเน้นการสร้างแรงจูงใจทางเศรษฐกิจและตลาดควบคู่กับการลดต้นทุนและอุปสรรคในการปฏิบัติตามมาตรฐาน การพัฒนาความรู้และความตระหนักรู้ให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ การปรับระบบรับรองและติดตามผลให้สะท้อนพฤติกรรมจริง และการส่งเสริมความร่วมมือของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในห่วงโซ่อุปทาน เพื่อเพิ่มการยอมรับและการปฏิบัติตามมาตรฐานอย่างยั่งยืนในระดับพื้นที่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กังสดาล กนกหงส์, นฤเบศร์ รัตนวัน, และ ปภพ จี้รัตน. (2560). การยอมรับวิธีการปลูกพืชภายใต้มาตรฐาน การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีและเหมาะสม (GAP) ของเกษตรกรศูนย์พัฒนาโครงการหลวง ม่อนเงาะ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร, 36(1), 75–84.
นุจรี ภานุมาศ นารีรัตน์ สีระสาร, และ เบญจมาศ อยู่ประเสริฐ. (2566). การส่งเสริมการผลิตผักตามการ ปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีของเกษตรกรอำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี. เอกสารประกอบการ ประชุมเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ครั้งที่ 10, 1216–1227.
พรรณทิวา กว้างเงิน, และ บุศรา ลิ้มนิรันดร์กุล. (2560). ความรู้ความเข้าใจและการปฏิบัติของเกษตรกร ในการผลิตข้าวหอมมะลิที่มีการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีที่เหมาะสม จังหวัดมหาสารคาม. วารสาร แก่นเกษตร, 45 (ฉบับพิเศษ 1), 580–587.
รัชดาภรณ์ โพธิ์พาด, เบญจมาศ อยู่ประเสริฐ, และ นารีรัตน์ สีระสาร. (2566). แนวทางการส่งเสริม การผลิตผักปลอดภัยตามการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีของเกษตรกรในจังหวัดขอนแก่น. เอกสาร ประกอบการประชุมและนำเสนอ ผลงานวิจัยระดับชาติ ครั้งที่ 9 และระดับนานาชาติ ครั้งที่ 7, 1140–1154.
ฤทธิรงค์ เกาฏีระ, และ หวานใจ หลำพรม. (2566). การยอมรับการผลิตมันสำปะหลังตามมาตรฐานการ ปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีและเหมาะสม (GAP) ของเกษตรกร อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร. เอกสารประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 15, 678–692.
วราภรณ์ โฉมงาม, พัฒนา สุขประเสริฐ, ศิรส ทองเชื้อ, และ ณัฐพล เดชภูมิ. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ กับการปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP)ของเกษตรกรผู้ปลูกผักชีฝรั่งใน จังหวัดนครสวรรค์. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 13 (2), 354–371.
อรัญ บุญญะนิต, และ รุจ ศิริสัญลักษณ์. (2562). ปัจจัยที่มีผลต่อการได้รับการรับรองการปฏิบัติทาง การเกษตรที่ดีของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในอำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่. วารสารแก่นเกษตร, 47(ฉบับพิเศษ 1), 167–172.
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17, 99–120.
Darnhofer, I., et al. (2010). Adaptiveness to enhance the sustainability of farming systems: A review. Agronomy for Sustainable Development, 30, 545–555.
De Pelsmacker, P., Driesen, L., & Rayp, G. (2005). Do consumers care about ethics? Willingness to pay for fair-trade coffee. Journal of Consumer Affairs, 39(2), 363–385.
Drucker, P. F. (1967). The effective executive. Harper & Row.
Drucker, P. F. (1985). Innovation and entrepreneurship. Harper & Row.
Dyllick, T., & Hockerts, K. (2002). Beyond the business case for corporate sustainability. Business Strategy and the Environment, 11(2), 130–141.
Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Capstone.
Fayol, H. (1916). General and industrial management. Dunod.
Heizer, J., & Render, B. (2014). Operations management: Sustainability and supply chain management (11th ed.). Pearson Education.
Janis, I. L., & Mann, L. (1977). Decision making: A psychological analysis of conflict, choice and commitment. Free Press.
Jermsittiparsert, K., Sutduean, J., & Jermsittiparsert, R. (2019). Business performance model of organic farming in Thailand. International Journal of Innovation, Creativity and Change, 5(2), 764–784.
Koontz, H., & Weihrich, H. (1990). Essentials of management. McGraw-Hill.
Lamine, C. (2011). Anticiper ou temporiser: Injonctions environnementales et recompositions des identités professionnelles en céréaliculture. Sociologie du Travail, 53, 75–92.
Mintzberg, H. (1979). The structuring of organizations. Prentice Hall.
Mintzberg, H., Raisinghani, D., & Theoret, A. (1976). The structure of "unstructured" decision processes. Administrative Science Quarterly, 21(2), 246–275.
Nordlund, A. M., & Garvill, J. (2002). Value structures behind proenvironmental behavior. Environment and Behavior, 34(6), 740–756.
Pretty, J., Ball, A., Lang, T., & Morison, J. (2005). Farm costs and food miles: An assessment of the full cost of the UK weekly food basket. Food Policy, 30(1), 1–19.
Schiffman, L. G., & Kanuk, L. L. (2009). Consumer behavior. Pearson Education.
Simon, H. A. (1977). The new science of management decision. Prentice Hall.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper and Row.
