นวัตกรรมการจัดการอาหารส่วนเกินด้วยการสร้างคุณค่าการมีส่วนร่วม ด้านสิ่งแวดล้อมในชุมชน จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

                บทความวิจัยนี้มีวัตุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการจัดการอาหารส่วนเกินด้วยการสร้างคุณค่าการมีส่วนร่วมด้านสิ่งแวดล้อมในชุมชน จังหวัดนนทบุรี ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research: MMR) ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ การวิจัยเชิงปริมาณเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 447 คน ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบการจัดการอาหารในครัวเรือนและมีอายุ 19 ปีขึ้นไป วิเคราะห์ข้อมูลทางประชากรศาสตร์ และปัจจัยที่มีผลต่อการจัดการอาหารส่วนเกิน ด้วยสถิติเชิงพรรณนา (ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และสถิติเชิงอนุมานโดยใช้การวิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุคูณ (Multiple Regression Analysis) แบบ Stepwise การวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 15 ราย และวิเคราะห์ด้วยวิธีการแบบแก่นสาร (Thematic Content Analysis)

            ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุ 19–38 ปี มีการศึกษาระดับปริญญาตรี และรายได้เฉลี่ย 20,001–30,000 บาทต่อเดือน ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการอาหารส่วนเกินมากที่สุด คือ การรับรู้การจัดการอาหารส่วนเกิน (𝑥̅ = 4.54) โดยมีความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับพฤติกรรมการจัดการ (r = 0.683, p < 0.01) และนวัตกรรม (β = 0.335, p < 0.001) ผลการวิเคราะห์ถดถอยเชิงพหุคูณแสดงให้เห็นว่า การรับรู้ สังคมและชุมชน และแรงจูงใจสามารถอธิบายพฤติกรรมการจัดการอาหารส่วนเกินได้ร้อยละ 73.0 (R² = 0.730) ขณะที่นวัตกรรมสามารถอธิบายได้จากการรับรู้ พฤติกรรม ทัศนคติ และแรงจูงใจรวมกันในสัดส่วนร้อยละ 50.1 (R² = 0.501) ด้านการวิจัยเชิงคุณภาพ พบว่า อุปสรรคสำคัญได้แก่ การขาดความรู้ การเข้าถึงเทคโนโลยี และแรงจูงใจในครัวเรือน ขณะที่การมีส่วนร่วมของผู้นำชุมชนและเครือข่ายเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการอย่างยั่งยืน