การศึกษาเปรียบเทียบแนวคิดทางการศึกษาของผู้นำไทยกับผู้นำญี่ปุ่น : ศึกษากรณีเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีกับโมริ อาริโนริ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ของบทความนี้ คือ การศึกษาเชิงเปรียบเทียบแนวคิดทางการศึกษาของผู้นำไทย คือ เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี และโมริ อาริโนริ ผู้นำของญี่ปุ่น โดยวิธีการศึกษาจากเอกสาร (Documentary Study) ทั้งหมด ผลการศึกษา พบว่า แนวความคิดทางการศึกษาของบุคคลทั้งสอง มีทั้งความคล้ายคลึงและความแตกต่าง ในส่วนที่คล้ายคลึงกัน คือ (1) ทั้งเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีและโมริ อาริโนริ ต่างก็เคยเป็นนักเรียนเรียนดีมาก่อนด้วยกันทั้งคู่ (2) เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีและโมริ อาริโนริ เคยเป็นผู้ได้รับทุนจากรัฐบาลไปศึกษาต่อต่างประเทศเหมือนกัน (3) เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีและโมริ อาริโนริ เข้ารับราชการเหมือนกัน ในส่วนที่แตกต่างกัน พบว่า (1) เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี ศึกษาร่ำเรียนมาทางสายวิชาชีพครูโดยเฉพาะ ในขณะที่โมริ อาริโนริ ไม่เคยศึกษาวิชาชีพครูจากแหล่งใดเลย (2) ด้านปรัชญาหรือจุดมุ่งหมายของการจัดการศึกษาของไทยและญี่ปุ่น เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เห็นว่าการศึกษาจะเป็นประโยชน์ต่อตัวผู้เรียนโดยตรงในด้านการดำรงชีพ การปลูกฝังสติปัญญา และการเป็นคนดีมีศีลธรรม ส่วนโมริ อาริโนริ เห็นว่าการศึกษาของญี่ปุ่นนั้นไม่ใช่เพื่อผู้เรียนแต่ต้องเป็นไปเพื่อประเทศชาติ (3) ความแตกต่างเรื่องแนวความคิดในการผลิตครู เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีเห็นว่า นักเรียนฝึกหัดครูจะต้องเป็นผู้มีความรู้ดีในวิชาที่สอน รู้วิธีการสอนและเป็นตัวอย่างที่ดีแก่นักเรียน ในขณะที่โมริ อาริโนริ เน้นที่บุคลิกภาพแบบของนักเรียนฝึกหัดครู คือ การเชื่อฟัง มิตรภาพและเกียรติภูมิ ทั้งนี้ก็เพื่อสร้างชาติญี่ปุ่นนั่นเอง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กองจดหมายเหตุแห่งชาติ. (2462). เอกสาร ร.6 ศธ. 42/13 การประชุมอุปราชและสมุหเทศาภิบาล พ.ศ. 2462 (หน้า 5-6). กองจดหมายเหตุแห่งชาติ.
ขุนวิรุฬห์จรรยา. (2501). เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา). ใน ประวัติครู 2501. คุรุสภา.
คลฑารัตน์ พรหมประดู่. (2539). ความคิดทางการศึกษาของเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].
เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี. (2530). ธรรมจริยา (เล่ม 4). บรรณกิจ.
ชนิตา รักษ์พลเมือง. (2533). การพัฒนาการด้านการศึกษาของประเทศญี่ปุ่น. ใน ญี่ปุ่นศึกษา. สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
แน่งน้อย ตติรานนท์. (2519). เสนาบดีกระทรวงธรรมการในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
ประเสริฐ จิตติวัฒนพงศ์. (2525). นักคิดญี่ปุ่น. โอเดียนสโตร์.
ประเสริฐ จิตติวัฒนพงศ์. (2529). การศึกษากับการพัฒนาประเทศญี่ปุ่น. โรงพิมพ์รุ่งเรืองสาส์นการพิมพ์.
ยุพา คลังสุวรรณ. (2547). ญี่ปุ่นสร้างชาติด้วยความจงรักและภักดี: ภูมิหลังทางวัฒนธรรมของสังคมญี่ปุ่น. มติชน.
รักพงษ์ แซ่โซว และ สุจิตรา เลิศเสม. (2544). การปฏิรูปการศึกษาในยุคเมจิ. วารสารญี่ปุ่นศึกษา, 17(2), 15–25.
วรินทร วูวงศ์. (2546). การศึกษากับการสร้างคนแบบญี่ปุ่นหลังสงครามโลกครั้งที่ 2. โรงพิมพ์ภาพพิมพ์.
วุฒิชัย มูลศิลป์. (2549). พัฒนาการทางการศึกษาของไทยสมัยรัชกาลที่ 5 กับญี่ปุ่นสมัยเมจิ: การวิเคราะห์เปรียบเทียบ. วารสารราชบัณฑิตยสถาน, 31(4), 1150–1176.
ศิริ พุทธมาส.(2529).แนวความคิดทางด้านการเมืองและการศึกษากับบทบาททางการศึกษาของ
เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา) [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
สมเกียรติ ชอบผล. (2534). การศึกษาเพื่อการพัฒนาประเทศญี่ปุ่น: แนวคิดและระบบ. กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ.
สมพงษ์ จิตระดับ. (2531). ลักษณะสำคัญของการศึกษาไทยในปัจจุบัน. วารสารครุศาสตร์, 16(1), 150–163.
สมพร โกมารทัต. (2559). การสร้างคุณภาพคนด้วยการศึกษาของประเทศญี่ปุ่น. วารสารมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต, 11(2), 1–14.
สุกัญญา นิธังกร. (2549). การศึกษาไทย-ญี่ปุ่น: ยุคปรับตัวสู่สมัยใหม่ เหตุใดจึงก้าวไกลต่างกัน. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เสนาะจิต สุวรรณโพธิ์ศรี. (2506). พระยาวิทยาปรีชามาตย์. ใน ประวัติครู. คุรุสภา.
Duke, B. (2009). The history of modern Japanese education: Constructing the national system, 1872-1890. Rutgers University Press.
Jansen, M. B. (2000). The making of modern Japan. Harvard University Press.
Schoppa, L. J. (1991). Education reform in Japan: A case of immobilist politics. Routledge.
Wang, Z., & Gu, J. (2001). The role of Arinori Mori in the establishment of kindergarten education in Japan. Japan Educational Quarterly, 20(3), 1–4.
