“เรื่องเล่าท้องถิ่น” : การศึกษาประวัติศาสตร์เชิงวัฒนธรรมกับการพัฒนาการท่องเที่ยวในพื้นที่ตำบลอาจสามารถ อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นตำบลอาจสามารถ อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม 2. เพื่อวิเคราะห์ถึงความสำคัญของเรื่องเล่าประจำถิ่นของพื้นที่ตำบลอาจสามารถ และ 3. เพื่อศึกษาแนวทางการจัดการท่องเที่ยวในพื้นที่ตำบลอาจสามารถ โดยใช้องค์ความรู้เกี่ยวกับเรื่องเล่าท้องถิ่นเป็นฐาน การดำเนินการวิจัยเป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์และทางมานุษยวิทยาร่วมกัน มีกระบวนการดำเนินงานแบ่งเป็น 2 ส่วน ได้แก่ 1) การวิจัยเอกสาร เป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร ตำนาน นิทานพื้นบ้าน และข้อเขียนทางวิชาการที่มีผู้ศึกษามาก่อนแล้ว 2) เป็นการเก็บข้อมูลภาคสนาม โดยการสัมภาษณ์บุคคลแบบกึ่งโครงสร้าง การจัดสนทนากลุ่มย่อย และการสังเกตการณ์ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 50 คน เป็นชาวบ้านในพื้นที่ นักท่องเที่ยว ตัวแทนหน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว จากนั้นนำข้อมูลทั้งหมดมาวิเคราะห์เนื้อหา ถึงความสำคัญของประวัติศาสตร์ชุมชน และระบบคุณค่าของเรื่องเล่าท้องถิ่น ผลการวิจัยพบว่า 1) ตำบลอาจสามารถเคยเป็นพื้นที่ชุมชนโบราณสมัยอาณาจักรศรีโคตรบูรณ์ เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 11-15 และเคยมีสถานะเป็นเมืองของกลุ่มชาติพันธุ์ไทแสก เมื่อปี พ.ศ.2380-2436 ทำหน้าที่ในการป้องกันรักษาชายแดนแม่น้ำโขง 2) ตำบลอาจสามารถมีเรื่องเล่าท้องถิ่นอยู่ 3 ประเภท ได้แก่ (2.1) ตำนานการเกิดบ้านเมือง ศาสนสถาน และศาสนวัตถุ เช่น เช่น ตำนานพระธาตุบ้านสำราญ ตำนานหมู่บ้านคำเกิ้ม (2.2) เรื่องเล่าเกี่ยวกับการเกิดฐานทรัพยากรธรรมชาติ เช่น ตำนานพญานาคทำให้เกิดแม่น้ำโขง (2.3) เรื่องเล่าเกี่ยวกับความเชื่อและพิธีกรรมท้องถิ่น เช่น การนับถือผีบรรพบุรุษของชาวไทแสก และ 3) การศึกษาแนวทางการจัดการท่องเที่ยวในพื้นที่ตำบลอาจสามารถ โดยใช้องค์ความรู้เกี่ยวกับเรื่องเล่าท้องถิ่นนั้น สามารถทำได้โดยจัดการท่องเที่ยวสถานที่ในตำนาน รวมถึงการสนับสนุนทุนทางสังคมที่มีอยู่ในชุมชน ได้แก่ กลุ่มตามช่วงวัย กลุ่มทางชาติพันธุ์ และกลุ่มทางศาสนา ให้มีบทบาทในฐานะกลไกสำคัญที่ขับเคลื่อนงานด้านการท่องเที่ยว