นาฏศิลป์พื้นบ้านอีสานสร้างสรรค์: พุทธนามศรัทธาราชธิดานครเวียง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาตำนานการสร้างพระสุก พระเสริม และพระใส และ 2. เพื่อสร้างสรรค์การแสดง ชุด พุทธนามศรัทธาราชธิดานครเวียง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 33 คน ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย (1) กลุ่มผู้รู้ ผู้เชี่ยวชาญ ปราชญ์ชาวบ้าน ที่ใช้ในการวิจัย จำนวน 11 คน และ (2) กลุ่มผู้ปฏิบัติการแสดง นักศึกษาหลักสูตรสาขาวิชานาฏศิลป์และการละคร จำนวน 22 คน แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสาร วรรณกรรม และแบบสัมภาษณ์มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลวิจัยพบว่า 1) ตำนานพระสุกพระเสริมพระใส มีพระธิดาของกษัตริย์ล้านช้าง 3 พี่น้อง ได้สร้างพระพุทธรูปขึ้น 3 องค์ และตั้งชื่อตามนามของตนไว้ว่า พระเสริม พระสุก และพระใส เดิมทีประดิษฐาน ณ เมืองเวียงจันทน์ สปป.ลาว จนมีการอัญเชิญพระพุทธรูปทั้ง 3 องค์ แต่เกิดพายุใหญ่ที่บ้านหนองกุ้ง อำเภอโพนพิสัย ทำให้พระสุกจมลงน้ำ เหลือแต่พระเสริม พระใส ที่นำขึ้นมาถึงหนองคาย พระเสริม ถูกอัญเชิญประดิษฐานไว้ ณ วัดโพธิ์ชัย ส่วนพระใส ได้อัญเชิญประดิษฐานไว้ ณ วัดหอก่อง ต่อมารัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระทั้ง 2 ไปกรุงเทพฯ ด้วย แต่พอมาถึงวัดโพธิ์ชัย หลวงพ่อพระใสได้แสดงปาฏิหาริย์จนเกวียนหักจึงอัญเชิญไปไม่ได้ ได้แต่พระเสริม ไปประดิษฐาน ณ วัดปทุมวนาราม ส่วนหลวงพ่อพระใสได้อัญเชิญประดิษฐาน ณ วัดโพธิ์ชัย อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย จนถึงปัจจุบัน และ 2) การแสดง ชุดพุทธนามศรัทธาราชธิดานครเวียง เป็นการแสดงที่สร้างสรรค์ขึ้นจากตำนานการสร้างพระพุทธรูป พระสุก พระเสริม พระใส ประกอบด้วย 2.1) กระบวนท่ารำ 2.2) เครื่องแต่งกาย 2.3) อุปกรณ์ประกอบการแสดง 2.4) เพลงและดนตรีประกอบการแสดง และ 2.5) รูปแบบการแสดง และตลอดจน ผลประเมินนาฏศิลป์พื้นบ้านอีสานสร้างสรรค์ ชุดพุทธนามศรัทธาราชธิดานครเวียง พบว่า มีการสร้างสรรค์การแสดงที่มีความงดงาม เพลิดเพลินสามารถนำเสนอเรื่องราวที่ได้เป็นอย่างดี