สหศาสตร์: วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์

บทบาทของอาจารย์ที่ปรึกษาต่อการส่งเสริมการทำวิจัยของนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา

พิเชษฐ์ เกียรติประยุกต์ — Thu, 25 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความเชิงวิชาการ เรื่อง บทบาทของอาจารย์ที่ปรึกษาต่อการส่งเสริมการทำวิจัยของนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา ซึ่งมีจุดประสงค์เพื่อนำเสนอบทบาทของอาจารย์ที่ปรึกษาต่อความสำเร็จของนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาในหลายมิติ ทั้งด้านวิชาการ จิตวิทยา พฤติกรรม และการเตรียมความพร้อมในช่วงเปลี่ยนผ่านหลังสำเร็จการศึกษา อาจารย์ที่ปรึกษาไม่ได้มีบทบาทเพียงการให้คำแนะนำเชิงวิชาการเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่เป็นผู้สนับสนุนด้านอาชีพ สุขภาพจิต และผู้สร้างความมั่นใจให้นักศึกษาสามารถพัฒนาศักยภาพของตนอย่างรอบด้าน โดยเฉพาะในด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล การส่งเสริมทักษะการวิจัยและการตีพิมพ์ การสร้างเครือข่ายวิชาชีพ และการปลูกฝังจริยธรรมทางวิชาการ ตลอดจนการดูแลกลุ่มนักศึกษาที่มีภูมิหลังด้อยโอกาส นอกจากนี้ยังนำเสนอความสัมพันธ์เชิงจิตวิทยาและพฤติกรรม ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและผลสัมฤทธิ์ของนักศึกษา โดยชี้ให้เห็นว่า ความสัมพันธ์ที่ส่งเสริมความไว้วางใจ ความมั่นใจในตนเอง และแรงจูงใจ จะนำไปสู่การเรียนรู้อย่างลึกซึ้งและยั่งยืน เพื่อชี้ให้เห็นว่า การพัฒนาอาจารย์ที่ปรึกษาให้มีความเข้าใจในบทบาททั้งเชิงวิชาการและจิตวิทยาจะช่วยส่งเสริมความสำเร็จของนักศึกษาได้อย่างรอบด้าน และควรได้รับการส่งเสริมอย่างต่อเนื่องต่อไป

เพราะเรามีโลกเพียงใบเดียว: การบริหารจัดการอย่างมีจริยธรรมและการป้องกันการฟอกเขียวในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว เพื่อเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน

ปรีดารี ศิริรัตน์ — Thu, 25 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์ที่บูรณาการแนวคิดจากสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ในการทำความเข้าใจและจัดการกับปรากฏการณ์ทางสังคมที่ส่งผลต่อธุรกิจการท่องเที่ยว โดยเฉพาะประเด็นการฟอกเขียวซึ่งบั่นทอน และฉุดรั้งการไปถึงเป้าหมายการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของประเทศ บทความวิชาการนี้เป็นการบูรณาการกรอบการอ้างอิงเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนแห่งสหประชาชาติ 17 ประการ ร่วมกับองค์การมาตรฐานสากลผู้กำหนดมาตรฐาน ISO ที่มีเกณฑ์ตัวชี้วัดมาตรฐานสากลด้านความยั่งยืนที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาการท่องเที่ยวที่ยั่งยืน เพื่อนำเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาเชิงระบบที่เหมาะสมในบริบทปัจจุบัน และอนาคตของประเทศไทยร่วมกับกรณีศึกษาธุรกิจโรงแรมและการท่องเที่ยวในระดับนานาชาติ ผลการวิเคราะห์พบว่า การใช้ระบบรับรองมาตรฐาน การรายงานที่องค์กรใช้ในการประเมินและบริหารจัดการผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแล เพื่อสร้างความยั่งยืนและความน่าเชื่อถือของธุรกิจ การจัดการสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐาน ISO และการลงทุนอย่างมีความรับผิดชอบ (PRI) เป็นกลไกสำคัญในการลดความเสี่ยงจากการฟอกเขียว ทั้งนี้ การประยุกต์ใช้ในธุรกิจท่องเที่ยวไทยยังต้องการการสนับสนุนเชิงนโยบาย การบังคับใช้ การสร้างความตระหนักรู้ และการจัดการอย่างจริงใจในทุกภาคส่วน บทความนี้จึงนำเสนอข้อเสนอแนะสำหรับหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนในการพัฒนาธุรกิจท่องเที่ยวไทยให้สามารถแข่งขันในระดับสากลโดยไม่ละเลยหลักการความยั่งยืนอย่างแท้จริง

แนวทางการพัฒนากลไกการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณภาครัฐ: ข้อค้นพบจากการดำเนินงานของคณะกรรมาธิการติดตามบริหารงบประมาณ วุฒิสภา

ศุภโชค ศาลากิจ — Thu, 25 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มุ่งศึกษาบริบทของการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณภาครัฐภายใต้อำนาจหน้าที่ของวุฒิสภา ตามรัฐธรรมนูญผ่านการดำเนินการของคณะกรรมาธิการติดตามบริหารงบประมาณ วุฒิสภา ซึ่งเป็นกลไกหนึ่งที่สำคัญในเชิงปฏิบัติ โดยมีวัตถุประสงค์ คือ 1) การทำความเข้าใจกรอบการดำเนินงานของงบประมาณภาครัฐ 2) ศึกษาปัญหาและอุปสรรคจากโครงการที่คณะกรรมาธิการฯ ได้ติดตามผลการดำเนินการด้านงบประมาณจากโครงการและหน่วยงานที่ขอรับงบประมาณ และ 3) สังเคราะห์แนวทางพัฒนากลไกการบริหารงบประมาณซึ่งเป็นทรัพยากรหลักให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และสอดคล้องกับความต้องการของประชาชนจากการศึกษาพบว่า แม้ระบบงบประมาณของไทยจะมีกลไกกำกับหลายระดับ หากแต่ยังประสบปัญหาสำคัญ เช่น การจัดทำงบประมาณที่ไม่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ และความต้องการของพื้นที่และประชาชน โครงการที่เกี่ยวกับก่อสร้างพื้นฐานไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง ปัญหาจากระบบจัดซื้อจัดจ้างและ e-bidding ที่ก่อให้เกิดการทิ้งงาน งานไม่สำเร็จรวมถึงการติดตามและประเมินผลที่ยังขาดการเชื่อมโยงเชิงคุณภาพ นอกจากนี้ยังสะท้อนข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง เช่น ขั้นตอนบางอย่างซ้ำซ้อนในขณะที่ยังขาดข้อมูลที่บูรณาการและกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน ข้อค้นพบนำไปสู่ข้อเสนอแนวทางพัฒนากลไกในการจัดทำและติดตามงบประมาณภาครัฐ คือ 1) การปรับปรุงขั้นตอนการจัดทำงบประมาณให้มีการประเมินความคุ้มค่าตั้งแต่ระดับแผน 2) สร้างกลไกส่งเสริมให้เกิดการจัดทำงบประมาณอย่างมีส่วนร่วมโดยส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนตั้งแต่กระบวนการทบทวนและวางแผนงบประมาณ และ 3) พัฒนาระบบการติดตามตรวจสอบให้ครอบคลุมทุกมิติของวงจรงบประมาณ โดยสรุป แนวทางเหล่านี้จะช่วยพัฒนากลไกในการบริหารงบประมาณภาครัฐในเชิงนโยบายให้มีความเป็นระบบ โปร่งใส และตอบสนองต่อประโยชน์สาธารณะอย่างตรงเป้าหมาย เป็นการยกระดับธรรมาภิบาลในกระบวนการนโยบายที่จะเสริมสร้างความเชื่อมั่นของประชาชนและนำไปสู่การบริหารงบประมาณของรัฐได้อย่างคุ้มค่าและมีประสิทธิภาพ

การพัฒนาการปฏิบัติการจิตวิทยาทางทหาร: แนวทางเชิงกลยุทธ์และการเสริมสร้างสมรรถนะ ภายใต้มุมมองด้านความมั่นคงของชาติ

จตุพร จตุทอง, ดังนภสร ณ ป้อมเพชร — Thu, 25 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวทางการปฏิบัติการจิตวิทยาทางทหาร เพื่อนำเสนอแนวทางเชิงกลยุทธ์ และเสริมสร้างสมรรถะของการปฏิบัติการนี้สำหรับการนำไปใช้สร้างความเข้าใจ ความเชื่อมั่นลดความหวาดระแวงระหว่างกองทัพกับประชาชน โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีความขัดแย้งด้วยการถอดบทเรียนจากการดำเนินงานของทัพเรือภาคที่ 1 นำไปวิเคราะห์ภายใต้แนวคิดด้านความมั่นคงของชาติร่วมกับทฤษฎีการโน้มน้าวใจ ทฤษฎีความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ และแนวคิดด้านภาพลักษณ์และการสื่อสารที่เกี่ยวข้อง เพื่อสังเคราะห์ให้ได้แนวทางการปฏิบัติการจิตวิทยาทางทหารที่จะสามารถสร้างความมั่นคงของชาติได้ ผลการศึกษาพบว่า การปฏิบัติการจิตวิทยาทางทหารสามารถเสริมสร้างความเข้าใจ ความร่วมมือและจิตสำนึกด้านความมั่นคงของชาติอย่างเป็นรูปธรรมผ่านกิจกรรมการประชาสัมพันธ์ การฝึกอบรม โครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการจัดการภัยพิบัติทางทะเล รวมไปถึงการสร้างและพัฒนาเครือข่ายมวลชนร่วมกับภาคประชาสังคม นอกจากนั้น ยังสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาสังคมอย่างยั่งยืนได้ ทั้งนี้ ข้อเสนอเชิงกลยุทธ์และแนวทางพัฒนาสมรรถนะ ได้แก่ 1) การส่งเสริมบูรณาการกับภาคพลเรือน 2) ปรับบทบาทจากการชี้นำสู่การโน้มน้าวและเน้นการสร้างการมีส่วนร่วม 3) เสริมสร้างภาพลักษณ์ของกองทัพในฐานะพันธมิตรเพื่อการพัฒนา 4) พัฒนาองค์ความรู้และสมรรถนะบุคลากรด้านจิตวิทยาทางทหารให้ทันต่อภัยคุกคามยุคใหม่ 5) กำหนดยุทธศาสตร์การสื่อสารที่เชื่อมโยงกับนโยบายและเป้าหมายด้านความมั่นคงของชาติ 6) วางระบบการประเมินผลและกลไกการเรียนรู้จากภาคสนาม ซึ่งสรุปได้ว่าแนวทางการพัฒนาการปฏิบัติการจิตวิทยาทางทหารควรได้รับการพัฒนาในเชิงระบบเพื่อเป็นเครื่องมือลดความขัดแย้งเสริมสร้างความเข้าใจ ความมั่นคงแบบองค์รวมและส่งเสริมสันติภาพอย่างยั่งยืน

บทบาทของสตรีกับการพัฒนา: บทเรียนจากแผนกสตรี อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ ภายใต้กรอบคำสอนคาทอลิกและเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ

ประทีป ฉัตรสุภางค์ — Thu, 25 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทและรูปแบบการทำงานของแผนกสตรี อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ ภายใต้กรอบแนวคิดคำสอนสังคมคาทอลิกและเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (SDGs) โดยเฉพาะเป้าหมายที่ 5 ว่าด้วยความเท่าเทียมทางเพศ การศึกษานี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารเพื่อถอดบทเรียนจากแนวปฏิบัติของแผนกสตรี ผลการศึกษาพบว่า แผนกสตรีมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการพัฒนาสตรีอย่างเป็นองค์รวม (Holistic development) โดยผสานการพัฒนาด้านจิตวิญญาณเข้ากับการเสริมสร้างศักยภาพทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง ผ่านกลยุทธ์หลัก 5 ประการ ได้แก่ 1) การพัฒนาอย่างเป็นองค์รวม 2) การทำงานแบบมีส่วนร่วม (Participatory approach) 3) การตอบโจทย์ความต้องการจริง (Needs-based approach) 4) การขยายความร่วมมือ (Network expansion) และ 5) การพัฒนาภาวะผู้นำ (Leadership development) การทำงานของแผนกสตรีสะท้อนหลักคำสอนสังคมคาทอลิกอย่างชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (Human dignity) การเลือกปฏิบัติเพื่อคนยากจน (Preferential option for the poor) หลักการเสริมอำนาจ (Subsidiarity) และความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน (Solidarity) นอกจากนี้ ยังแสดงให้เห็นถึงการประสานแนวทางระหว่างพระศาสนจักรและสหประชาชาติในการส่งเสริมศักดิ์ศรีและสิทธิของสตรี บทความนี้สรุปว่า แผนกสตรีฯ เป็นแบบจำลองที่ประสบความสำเร็จในการบูรณาการจิตวิญญาณแห่งการรับใช้ตามความเชื่อคาทอลิกเข้ากับเครื่องมือและการแนวทางการพัฒนาสมัยใหม่ ความท้าทายในอนาคตคือการก้าวจากการเป็นผู้ปฏิบัติไปสู่การมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย ทั้งภายในพระศาสนจักรและในสังคมวงกว้าง

ความเข้าใจในเหตุผลของผู้ปกครองในการจัดการเรียนรู้แบบบ้านเรียน: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ

ศุภกิจ บุญเอนกพัฒน์, ภัทรียา กิจเจริญ — Thu, 25 Dec 2025 00:00:00 +0700

แนวปฏิบัติในการจัดการเรียนรู้แบบบ้านเรียน (Homeschooling) นั้นพึ่งพาบทบาทของผู้ปกครองอย่างมาก โดยผู้ปกครองมักเป็นผู้อำนวยการเรียนรู้หลัก หรือบางครั้งอาจเป็นเพียงบุคคลเดียวที่มีบทบาทในการจัดการศึกษาให้กับบุตรหลาน อย่างไรก็ตาม งานทบทวนวรรณกรรมที่ครอบคลุมและสังเคราะห์บทบาทของผู้ปกครองในการจัดการเรียนรู้แบบบ้านเรียนยังมีอยู่อย่างจำกัด งานวิจัยฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเติมเต็มช่องว่างดังกล่าว ผ่านการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (Systematic review) โดยมุ่งเน้นไปที่การรวบรวมและวิเคราะห์งานวิจัยเชิงประจักษ์ที่กล่าวถึงการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในบริบทของบ้านเรียน โดยตั้งคำถามหลักในการศึกษาไว้ว่า “เหตุผลใดที่ทำให้ผู้ปกครองมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้แบบบ้านเรียนให้กับบุตรหลาน?”งานวิจัยได้ดำเนินการสืบค้นวรรณกรรมจากฐานข้อมูลออนไลน์สามแหล่ง โดยใช้คำค้นที่เกี่ยวข้องก่อนจะคัดกรองอย่างละเอียดเพื่อให้ได้งานศึกษาที่มีความเกี่ยวข้องอย่างแท้จริง ผลจากการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบพบว่า เหตุผลของผู้ปกครองในการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ของบุตรหลานแบ่งออกได้เป็นสองช่วงเวลาหลัก ได้แก่ ช่วงเริ่มต้นที่ตัดสินใจจัดการเรียนรู้แบบบ้านเรียน และช่วงของประสบการณ์ที่ผู้ปกครองมีต่อกระบวนการบ้านเรียนในระยะยาว แต่ละช่วงประกอบด้วยปัจจัยย่อยที่สะท้อนเหตุผลต่าง ๆ ในการมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง ซึ่งแสดงให้เห็นถึงมิติที่หลากหลายของแรงจูงใจและบทบาทในบริบทบ้านเรียน

Local Policy Recommendations on Improving the Quality of Life of Local Communities Through the Egan Wheel and the Social Determinants of Health Concepts: A Case Study of Saraburi Province, Thailand

Sornpravate Krajangkantamatr, Oam To-aj, Michael Naglis, Weerasak Putthasri — Thu, 25 Dec 2025 00:00:00 +0700

Local communities make a significant contribution to achieving sustainable development goals, as they experience and solve problems every day. However, local communities in Thailand are struggling to tackle unsustainability issues. This qualitative research aimed to propose local policy recommendations to address unsustainability issues by applying the Egan Wheel for a sustainable community. Research data was collected from nine local people through in-depth interviews, and focus group discussions were conducted with nine community leaders and eight public servants. The findings suggest that policy recommendations for achieving sustainability in Thai local communities should adopt a two-phase development approach. In the first phase, three key factors (e.g., neighborhood cohesion) need to be resolved. In comparison, the second phase should focus on resolving the remaining five factors (e.g., designing in harmony with local contexts). These policy recommendations aim to strengthen Thai local communities through a sustainable community concept, ultimately enhancing the quality of life and fostering long-term sustainability.