ประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุรากลั่นชุมชนของสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่น่าน - ปาปวน ภูวนารถ; กังวล สุรชัย; สินณรงค์ นิโรจน์; อัจฉริยะพานิชกุล กฤตวิทย์ (วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 2024)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุรากลั่นชุมชนของสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่น่าน และ 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุรากลั่นชุมชนของสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่น่าน เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้วิธีการวิเคราะห์การล้อมกรอบข้อมูล (DEA) และสมการถดถอยโทบิตที่มีการตัดตอนแบบพาแนล เพื่อหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพ ตัวแปรปัจจัยนำเข้า ได้แก่ อัตรากำลังเจ้าหน้าที่ ขนาดพื้นที่รับผิดชอบ จำนวนผู้ประกอบการสุรากลั่นชุมชน จำนวนผู้ขออนุญาตขายสุรา ปริมาณการจำหน่ายแสตมป์สุรา ปริมาณการผลิต ตัวแปรผลผลิตได้แก่ ผลการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุรากลั่นชุมชน โดยใช้ข้อมูลจากหน่วยจัดเก็บภาษีของสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่น่าน ทั้ง 3 สาขา คือ สาขาเมือง สาขาปัว และสาขาเวียงสา ระหว่างปีงบประมาณ 2561 – 2566 ผลการศึกษาพบว่า ประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุรากลั่นชุมชนของทั้ง 3 สาขาอยู่ในระดับสูงมาก โดยสาขาเวียงสามีประสิทธิภาพสูงสุด รองลงมาคือสาขาปัวและสาขาเมืองน่าน ตามลำดับ เมื่อพิจารณาประสิทธิภาพด้านเทคนิคและด้านขนาด พบว่ามีประสิทธิภาพในระดับสูงมาก ในปีงบประมาณ 2566 มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 0.995 และ 0.949 แสดงถึงการมีเทคนิคและการบริหารจัดการที่ดี ปัจจัยที่มีอิทธิพลทางบวกต่อประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุรากลั่นชุมชนของสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่น่านคือจำนวนผู้ประกอบการผลิตสุรา โดยสรุปแล้ว การจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุรากลั่นชุมชนในพื้นที่จังหวัดน่านมีประสิทธิภาพในระดับสูงและจำนวนผู้ประกอบการผลิตสุราเป็นปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลทางบวกต่อประสิทธิภาพการจัดเก็บภาษี