วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการประพฤติอาจริยวัตรและอันเตวาสิกวัตรในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท - เชียงรัมย์ พระบุญเลิศ; แก้วนา พระมหาปราโมทย์; คุ้มครอง วิโรจน์ (วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 2023)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาอาจริยวัตรในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาอันเตวาสิกวัตรในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการประพฤติอาจริยวัตรและอันเตวาสิกวัตรในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พุทธศาสนาเถรวาท และเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ เรียบเรียง สรุปผลการวิจัยในลักษณะพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า อาจริยวัตร คือ วัตรที่อันเตวาสิกประพฤติปฏิบัติต่ออาจารย์มี 4 ประเภท ได้แก่ 1) อาจารย์ในบรรพชา 2) อาจารย์ในอุปสมบท 3) อาจารย์ผู้ให้นิสัย 4) อาจารย์ผู้ให้อุเทศ สาระความสำคัญของอาจริยวัตรและอันเตวาสิกวัตรคือ อาจารย์ปฏิบัติกับอันเตวาสิกเสมือนว่าเป็นบุตร อันเตวาสิกปฏิบัติกับอาจารย์เสมือนว่าเป็นบิดา ความสัมพันธ์ระหว่างการประพฤติอาจริยวัตรและอันเตวาสิกวัตร ประกอบด้วย ความสัมพันธ์ระหว่างอาจริยวัตร ที่สัทธิวิหาริกพึงกระทำหน้าที่ต่ออาจารย์ด้วยการเอาใจใส่ และอันเตวาสิกวัตร คือ วัตรของอาจารย์ที่จะต้องดูแลและเอาใจใส่ต่อลูกศิษย์ด้วยการฝึกมารยาท ให้ความรู้ต่าง ๆ มีความรักและความเมตตาให้ความรู้ความดีงามแก่ศิษย์ เพื่อการสร้างจิตสำนึกที่ดีต่อพระอาจารย์ และการประยุกต์ใช้อันเตวาสิกวัตรคือ การปลูกฝังคุณธรรมต่อลูกศิษย์ มีความเคารพต่ออาจารย์ ทำให้เกิดความรักและความผูกพันเป็นแบบอย่างที่ดีมีความเมตตาและ ปรารถนาดีต่อกันและกันระหว่างพระอาจารย์กับศิษย์