ปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงกายภาพของหมู่บ้านน้ำ (กัมปงไอร์) ในประเทศบรูไนดารุสซาลาม - เทพสิงห์, ปัญญา; และหีม, เกษตรชัย; บุญปราการ, เก็ตถวา; สังขพันธ์, เจตสฤษฏิ์ (วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 2019)
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของหมู่บ้านน้ำ ในเมืองบันดาร์เสรีเบกาวัน ประเทศบรูไนดารุสซาลาม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากเอกสารและการสังเกต สัมภาษณ์เชิงลึกในภาคสนาม จากผู้ให้ข้อมูลจำนวน 36 คนแบบเจาะจง นำมาวิเคราะห์สร้างบทสรุปเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงมีดังนี้ 1) สภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์ การตั้งอยู่บนแม่น้ำใกล้ทะเลซึ่งมีกระแสลมแรง เมื่อเกิดอัคคีภัยจะลุกลามอย่างรวดเร็ว บางครอบครัวย้ายออกไป บางครอบครัวสร้างบ้านแบบใหม่ที่ทนไฟ 2) การเมืองการปกครอง การรวมศูนย์ที่สุลต่านและสุลต่านมีอำนาจสูงสุด ทำให้โครงการของรัฐเพื่อพัฒนาพื้นที่รอบมัสยิดและวังเก่าซึ่งจะต้องรื้อบ้านมีอุปสรรคน้อยมาก ความเชื่อในผู้นำ ประกอบกับรัฐจ่ายค่าชดเชย แม้บางครั้งมีท่าทีต่อต้านสุดท้ายต้องยินยอม 3) เทคโนโลยีสมัยใหม่ เป็นปัจจัยที่ส่งผลให้วัสดุ โครงสร้าง และรูปแบบบ้านเปลี่ยนแปลงจากเดิมเพื่อแก้ปัญหาอัคคีภัยและระบบสาธารณูปโภค 4) เศรษฐกิจรายได้จำนวนมากของประเทศก่อให้เกิดโครงการขนาดใหญ่ รัฐสร้างสะพานแขวนเพื่อเชื่อมถนน บ้านถูกรื้อถอนเพื่อขยายเมืองและกระตุ้นการท่องเที่ยว และ 5) สังคมวัฒนธรรม ชีวิตในสังคมสมัยใหม่ส่งเสริมวัฒนธรรมทางวัตถุมากขึ้น นิยมสิ่งทันสมัย แต่ยังดำรงไว้ซึ่งจิตวิญญาณของชาวมลายูมุสลิม