การสร้างการมีส่วนร่วมทางสังคมผ่านสารคดีเชิงโต้ตอบ - บุญทัศนกุล สันติ (วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 2025)
จุดมุ่งหมายของภาพยนตร์สารคดี คือ การตีแผ่ความเป็นจริง ข้อเท็จจริงของชีวิต "จริง" และรวบรวมไว้บนหน้าจอโดยใช้วิธีนำเสนอบางอย่างเพื่อสร้างความน่าสนใจ เช่น เทคนิคการถ่ายภาพด้วยกล้อง เทคนิคการตัดต่อ การบรรยาย ดนตรี ฯลฯ สารคดีเป็นการแสดงเหตุการณ์ในชีวิตและข้อเท็จจริงที่เชื่อถือได้ นอกจากนี้ยังสื่อสารประเด็นทางสังคม สร้างการรับรู้ให้กับสังคม พร้อมสร้างจิตสำนึกและการมีส่วนร่วมเพื่อทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสังคม ในอดีตที่ผ่านมาสื่อสารคดีได้ทำหน้าที่สร้างการรับรู้และการเปลี่ยนแปลงในรูปแบบสื่อทางเดียว ผ่านการดู การฟัง การอ่าน เพื่อสร้างการรับรู้เรื่องราวและสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อสังคมตามวัตถุประสงค์ของสารคดี เป็นการบ่งบอกถึงความสำคัญของภาพยนตร์สารคดีในการมีส่วนร่วมสร้างการเปลี่ยนแปลงสังคม ไม่กี่ปีที่ผ่านมานักวิทยาศาสตร์อาศัยทฤษฎีของภาพยนตร์สารคดีเพื่อสร้างสื่อดิจิทัลประเภทใหม่ในรูปแบบสื่อแบบสองทาง แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงโดยมุ่งเน้นไปที่องค์ประกอบของการโต้ตอบและประสบการณ์ของผู้ชม การเกิดขึ้นของ "สารคดีเชิงโต้ตอบ" เป็นการนำเทคนิคทางดิจิทัลรูปแบบใหม่มาช่วยสร้างการรับรู้และความน่าสนใจผ่านภาพยนตร์สารคดีเชิงโต้ตอบด้วยเทคนิคที่หลากหลายรูปแบบ ผ่านการเชื่อมโยงการโต้ตอบกับการเล่าเรื่องรวมถึงระดับการมีส่วนร่วมของผู้ชมในการเล่าเรื่องและวิธีการโต้ตอบที่ต่างกันออกไป ผ่านแพลตฟอร์มทางดิจิทัลและช่องทางออนไลน์กลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกใหม่ที่ถูกนำเสนอออกมา สารคดีเชิงโต้ตอบยังทำให้เกิดการสร้างการมีส่วนร่วมทางสังคมผ่านสื่อดิจิทัลในรูปแบบใหม่ ๆ ขึ้นมา โดยที่ยังคงวัตถุประสงค์หลักของภาพยนตร์สารคดีไว้