วารสารมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และนวัตกรรม มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์

ผีบุ้งเต้า: การจัดการความรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นกับการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนหมู่บ้านไฮตาก ตำบลลาดค่าง อำเภอภูเรือ จังหวัดเลย

ไทยโรจน์ พวงมณี — 2026-07-05

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาการจัดการความรู้วัฒนธรรมผีบุ้งเต้ากับการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนหมู่บ้านไฮตาก ตำบลลาดค่าง อำเภอภูเรือ จังหวัดเลย ใช้การศึกษาเอกสาร และการลงพื้นที่เก็บรวบรวมข้อมูล พบว่า 1) การจัดการความรู้วัฒนธรรมผีบุ้งเต้า มี 3 ขั้นตอน ดังนี้ (1) ขั้นการแบ่งปันความรู้ที่อยู่ในตัวคน และเอกสาร ใช้วิธีการประชุม การสนทนากลุ่ม และการสัมภาษณ์ เน้นการเลกเปลี่ยนข้อมูลตามแนวทางสุนทรียสนทนา (2) ขั้นการสร้างความรู้ ใช้กระบวนการมีส่วนร่วมวิเคราะห์ สังเคราะห์ และตีความหมาย โดยร่วมกันสรุปเป็นชุดข้อมูลความรู้ และนำออกเผยแพร่ (3) ขั้นการนำความรู้ไปใช้ ด้วยการพัฒนาองค์ความรู้ให้เหมาะสมกับกิจกรรรม เช่น การสื่อความหมาย การพัฒนาผลิตภัณฑ์หน้ากากผีบุ้งเต้า และร่วมแห่ในขบวนพาเหรดผีบุ้งเต้าของจังหวัดเลย ส่วน 2) การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน พบว่า เป็นการดำเนินการรูปแบบมีส่วนร่วมโดยชุมชน ด้วยการนำองค์ความรู้วัฒนธรรมผีบุ้งเต้ามาขับเคลื่อน และพัฒนาการศักยภาพกลุ่มท่องเที่ยว พบว่า มี 4 ด้าน ดังนี้ (1) ด้านการบริหารจัดการ ได้แก่ การประสานงานนักท่องเที่ยว การจัดโปรแกรมท่องเที่ยว การดูแลความปลอดภัย การเป็นผู้สื่อความหมาย (2) ด้านทรัพยากรท่องเที่ยว ได้แก่ การพัฒนาและสร้างความรู้ตามเส้นทางท่องเที่ยว การสื่อสารอัตลักษณ์การท่องเที่ยว (3) ด้านกิจกรรมท่องเที่ยว ได้แก่ กิจกรรมการระบายสีหน้ากาก การนั่งรถอีแต๊กชมวิถีชุมชน การสรงน้ำพระพุทธนาวาบรรพต และ (4) ด้านการมีส่วนร่วมของชุมชน ได้แก่ การเป็นเจ้าบ้านที่ดี การร่วมจัดการท่องเที่ยว และร่วมจัดการทรัพยากรท่องเที่ยว ส่วนการนำองค์ความรู้วัฒนธรรมผีบุ้งเต้ามาใช้จัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม พบว่ามี 3 รูปแบบ ดังนี้ (1) รูปแบบการท่องเที่ยวชมวัฒนธรรมหมู่บ้านไฮตาก (2) รูปแบบการท่องเที่ยวชมและสัมผัสกับวิถีชีวิตหมู่บ้านไฮตาก และ (3) รูปแบบการท่องเที่ยวสัมผัสบรรยากาศธรรมชาติ โดยทุกรูปแบบการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนนั้นจะเน้นให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสกับประสบการณ์ทางวัฒนธรรมผีบุ้งเต้า ตามความเหมาะสมของเวลาที่เข้ามาท่องเที่ยว

การพัฒนารูปแบบบริหารจัดการและหลักสูตรฝึกอบรมการยกระดับอาชีพโดยใช้ เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อพัฒนาทักษะการเป็นผู้ประกอบการ

นคร ละลอกน้ำ — 2026-07-02

การวิจัย เรื่อง การพัฒนารูปแบบบริหารจัดการและหลักสูตรฝึกอบรมฯ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความต้องการหลักสูตรฯ 2) เพื่อศึกษาองค์ประกอบ ขั้นตอน ความสัมพันธ์ของรูปแบบบริหารจัดการการยกระดับอาชีพฯ 3) เพื่อออกแบบและพัฒนาหลักสูตรฯ และ 4) เพื่อทดลองใช้และประเมินหลักสูตรฝึกอบรมฯกลุ่มตัวอย่างเป็นนิสิต บัณฑิต แรงงาน บุคลากรวัยทำงาน และบุคคลทั่วไป จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ความต้องการเป็นผู้ประกอบการยุคใหม่ฯ 2) แบบประเมินคุณภาพหลักสูตรฝึกอบรมฯ 3) แบบประเมินความพึงพอใจต่อการเข้าอบรมฯ มีวิธีการดำเนินการ 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การศึกษาหลักการ ทฤษฎีการยกระดับอาชีพฯ และศึกษาความต้องการหลักสูตรการฯ ระยะที่ 2 ออกแบบและพัฒนาหลักสูตรการยกระดับอาชีพฯ ระยะที่3 ทดลองใช้และประเมินหลักสูตรการยกระดับอาชีพฯ สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ การหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า
1.กลุ่มเป้าหมายสนใจเป็นผู้ประกอบการ/ทำธุรกิจ เพื่อหารายได้เสริมระหว่างเรียน ส่วนใหญ่ยังขาดความรู้การเริ่มต้นธุรกิจ มีความต้องการหาเงินทุนในการเริ่มต้นธุรกิจ และมีความสนใจเข้ารับการฝึกอบรมหลักสูตรการผลิตสื่อสำหรับการตลาดออนไลน์, การสร้างตัวตนบนแพลตฟอร์มออนไลน์ และสะดวกเข้ารับการฝึกอบรมเป็นวันเสาร์ หรือ วันอาทิตย์ โดยให้เน้นอบรมรูปแบบฝึกปฏิบัติจริงจากวิทยากรที่มีประสบการณ์ตรง
2.รูปแบบการบริหารจัดการการยกระดับอาชีพฯ มี 4 องค์ประกอบหลัก และมี 6 ขั้นตอน ในการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพ
3.ผลการออกแบบและพัฒนาหลักสูตรฯ มีทั้งหมด 10 หลักสูตร แต่ละหลักสูตรใช้เวลา 6 ชั่วโมง
4.ผลการประเมินคุณภาพหลักสูตร ภาพรวมทุกหลักสูตรอยู่ในระดับเหมาะสมมาก และผลรวมประเมินความพึงพอใจต่อหลักสูตรหลังเข้ารับการฝึกอบรมอยู่ในระดับความพึงพอใจมากที่สุด

ความคิดเห็นของบุคลากรที่มีต่อแนวทางการสื่อสารในองค์กร อย่างมีประสิทธิภาพของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์

เสาวภา คำภา — 2026-07-02

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับความคิดเห็นของบุคลากรที่มีต่อประสิทธิภาพการสื่อสารในองค์กรของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์ 2) เพื่อศึกษาระดับความคิดเห็นของบุคลากรต่อปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการสื่อสารในองค์กรของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์ 3) เพื่อศึกษาแนวทางการสื่อสารในองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์ ผู้วิจัยใช้วิธีการวิจัยครั้งนี้ ประกอบด้วย การวิจัยเชิงปริมาณโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าเฉลี่ยและค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แบบสัมภาษณ์ เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล กลุ่มประชากรประกอบด้วย บุคลากรสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์ โดยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า 1) ระดับความคิดเห็นของบุคลากรที่มีต่อประสิทธิภาพการสื่อสารในองค์กรของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์ ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (= 4.30, S.D. = 0.60) 2) ระดับความคิดเห็นของบุคลากรต่อปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการสื่อสารในองค์กรของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์ด้านองค์ประกอบการสื่อสาร ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (= 4.34, S.D. = 0.63) เพื่อพิจารณาเป็นรายด้านสามารถเรียงลำดับ คือ ด้านผู้รับสาร (= 4.36, S.D. = 0.62) ด้านผู้ส่งสาร ( = 4.31, S.D. = 0.63) ช่องทางในการสื่อสาร (= 4.27, S.D. = 0.70) และด้านข้อมูลข่าวสาร(= 4.12, S.D. = 0.63) ตามลำดับ และระดับความคิดเห็นของบุคลากรต่อปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการสื่อสารในองค์กรของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์ ด้านรูปแบบการสื่อสารในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.34, S.D. = 0.64) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านสามารถเรียงลำดับ คือ การสื่อสารแบบแนวนอน (= 4.39, S.D. = 0.64) การสื่อสารจากบนลงล่าง (= 4.36, S.D. = 0.62) การสื่อสารแบบไขว้ (= 4.32, S.D. = 0.64) และการสื่อสารจากล่างขึ้นบน ( = 4.28, S.D. = 0.66) 3) แนวทางการสื่อสารในองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์ ควรใช้ช่องทางการสื่อสารที่เชื่อมโยงข้อมูลในสำนักงาน เพื่อให้การสื่อสารเกิดความรวดเร็ว เช่น การใช้ระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ (e-Saraban) ควรมีการพัฒนาบุคลากรด้านทักษะการสื่อสาร รวมถึงจัดอบรม หรือกิจกรรมที่ส่งเสริมการความสร้างสัมพันธ์ของบุคลากร

ความสัมพันธ์ระหว่างการบริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 กับประสิทธิผลการบริหารงานบุคคล (กลุ่มเครือข่ายที่ 42-43 สำนักงานเขตหนองจอก สังกัดกรุงเทพมหานคร)

วรีรัตน์ มลิวัลย์ — 2026-07-04

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1.เพื่อศึกษาการบริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 และประสิทธิผลการบริหารงานบุคคล 2.เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างการบริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 กับประสิทธิผลการบริหารงานบุคคล 3.เพื่อศึกษาแนวทางการบริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานบุคคล (กลุ่มเครือข่ายที่ 42–43 เขตหนองจอก สังกัดกรุงเทพมหานคร) โดยใช้แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง กลุ่มตัวอย่างคือครู 148 คน และผู้เชี่ยวชาญ 5 คน พร้อมวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่า การบริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 อยู่ในระดับมาก และมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับประสิทธิผลของการบริหารงานบุคคลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = 0.76) โดยเฉพาะด้านการบริหารบุคคล (0.76) และการบริหารวิชาการ (0.73) ขณะที่ด้านงบประมาณสัมพันธ์ในระดับปานกลาง (0.65) ผลลัพธ์สะท้อนถึงแนวทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษา การสร้างความร่วมมือในสถานศึกษา และการขับเคลื่อนสังคมแห่งการเรียนรู้อย่างยั่งยืน

ปัจจัยการบริหารตามหลักพรหมวิหาร 4 ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายโสธร เขต 2

วรางค์รัตน์ มลิวัลย์ — 2026-07-04

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยการบริหารตามหลักพรหมวิหาร 4 ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายโสธร เขต 2 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้บริหารและครูผู้สอน จำนวน 304 คน คัดเลือกโดยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา ค่าดัชนีอำนาจจำแนก และค่าความเชื่อมั่นในระดับสูง การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยการบริหารตามหลักพรหมวิหาร 4 ครอบคลุม 5 ด้าน ได้แก่ โครงสร้างองค์กร บรรยากาศและวัฒนธรรมองค์กร การพัฒนาบุคลากร เทคโนโลยีสารสนเทศ และภาวะผู้นำ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ขณะที่ประสิทธิผลของสถานศึกษาก็อยู่ในระดับมากเช่นกัน ทั้งสองตัวแปรมีความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ปัจจัยที่สามารถร่วมกันพยากรณ์ประสิทธิผลของสถานศึกษา ได้แก่ ภาวะผู้นำ การพัฒนาบุคลากร เทคโนโลยีสารสนเทศ โครงสร้างองค์กร และบรรยากาศและวัฒนธรรมองค์กร โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พหุคูณ (R) เท่ากับ .906 ค่ากำลังอธิบาย (R²) ร้อยละ 82.10 ค่าสัมประสิทธิ์ที่ปรับแล้ว (Adjusted R²) เท่ากับ .817 และค่าความคลาดเคลื่อนมาตรฐาน (S.E.) เท่ากับ .063 สมการถดถอยเชิงพยากรณ์ในรูปคะแนนมาตรฐานคือ Zy = 0.228(Z₅) + 0.342(Z₃) + 0.362(Z₄) + 0.138(Z₁) + 0.190(Z₂)

ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของพนักงาน ธนาคารเพื่อการเกษตร และสหกรณ์การเกษตร ในเขตจังหวัดขอนแก่น

ศศิมา สมัปปิโต — 2026-07-05

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยการทำงานเป็นทีม แรงจูงใจในการทำงาน และวัฒนธรรมองค์กร ที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของพนักงานธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรในเขตจังหวัดขอนแก่น การวิจัยครั้งนี้เป็นแบบเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างได้มาจากการสุ่ม แบบเจาะจง จากพนักงาน ธ.ก.ส. ทั้งจังหวัดขอนแก่น จำนวน 413 คน โดยได้รับแบบสอบถามที่สมบูรณ์กลับคืน 396 ชุด คิดเป็นอัตราตอบกลับ 95.88% เครื่องมือวิจัยที่ใช้เป็นแบบสอบถาม ที่ได้ทำการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือพบว่า ค่าดัชนีความสอดคล้องของข้อคำถามทุกข้อเท่ากับ 1.00 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาค เท่ากับ 0.992 การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ความถดถอยพหุคูณในการทดสอบสมมติฐาน

ผลการศึกษาพบว่า ความคิดเห็นเกี่ยวกับปัจจัยการทำงานเป็นทีม แรงจูงใจในการทำงาน วัฒนธรรมองค์กร และประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมากที่สุด การทดสอบสมมติฐานพบว่า ปัจจัยแรงจูงใจในการทำงาน และวัฒนธรรมองค์กร ส่งผลกระทบเชิงบวกกับประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของพนักงาน ในทางตรงข้ามการทำงานเป็นทีม ไม่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน ของพนักงาน ธ.ก.ส. ในเขตจังหวัดขอนแก่น ซึ่งสามารถนำผลการศึกษาไปประยุกต์ใช้ในการปรับปรุงนโยบายและแนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรบุคคลของ ธ.ก.ส. ในบริบทของการสร้างแรงจูงใจในการทำงาน และสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่สนับสนุนและส่งเสริมให้เกิดประสิทธิภาพการปฏิบัติงานกับพนักงานต่อไป

การประเมินผลโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์

ภาสกร นิลปะกะ — 2026-07-05

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการดำเนินงานโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ และเสนอแนวทางพัฒนาโครงการ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน การวิจัยเชิงปริมาณเก็บข้อมูลจากผู้รับผิดชอบโครงการและประชาชน จำนวน 200 คน ด้วยแบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 13 คน จาก 5 กลุ่ม ได้แก่ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ผู้นำชุมชน เจ้าหน้าที่ตำรวจ ครู และประชาชนผู้ได้รับผลกระทบจากยาเสพติด ผลการวิจัย พบว่า (1) การดำเนินโครงการโดยรวมอยู่ในระดับมาก ครอบคลุมทุกมิติของกรอบ CIPP Model ได้แก่ ด้านบริบท ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ ทั้งสามด้าน อยู่ในระดับมาก และผลผลิต อยู่ในระดับมากที่สุด (2) โครงการสามารถลดพฤติกรรมการเสพยาเสพติดและขยายผลสู่พื้นที่อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ แนวทางพัฒนา ควรมุ่งเพิ่มประสิทธิภาพการบำบัดและติดตามผลผู้เสพ เสริมศักยภาพและการมีส่วนร่วมของชุมชน พัฒนาทักษะชีวิตเยาวชน และบูรณาการหลักพุทธธรรมกับโครงการ TO BE NUMBER ONE ผลการศึกษานี้ สามารถใช้เป็นแนวทางในการปรับปรุงและพัฒนาโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดให้เกิดความต่อเนื่องและยั่งยืนต่อไป

การบริหารงานบุคคลแบบมีส่วนร่วมตามหลักสาราณียธรรม 6 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2

ปวีณา มูลเซอร์ — 2026-07-05

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนาแนวทางการบริหารงานบุคคลแบบมีส่วนร่วมตามหลักสาราณียธรรม 6 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2 โดยมีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาระดับการบริหารงานบุคคลตามหลักสาราณียธรรม 6 (2) เพื่อเปรียบเทียบระดับการบริหารงานบุคคลตามตัวแปรพื้นฐาน และ (3) เพื่อเสนอแนวทางการบริหารงานบุคคลแบบมีส่วนร่วมตามหลักสาราณียธรรม 6 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 347 คน ได้จากการสุ่มตามตารางของ Krejcie และ Morgan (1970) ที่ระดับความเชื่อมั่น 95% เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) และหาค่าความเชื่อมั่นด้วยวิธีสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ได้ค่าเท่ากับ .86 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที (t-test) และการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-Way ANOVA)
ผลการวิจัยพบว่า
(1) การบริหารงานบุคคลแบบมีส่วนร่วมตามหลักสาราณียธรรม 6 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก
(2) การเปรียบเทียบตามตัวแปรพื้นฐานพบว่า โดยภาพรวมไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05 และ
(3) แนวทางการบริหารงานบุคคลแบบมีส่วนร่วมตามหลักสาราณียธรรม 6 ควรมุ่งเน้นการเสริมสร้างบรรยากาศแห่งความร่วมมือ การมีส่วนร่วม และการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของบุคลากรให้สอดคล้องกับหลักสาราณียธรรม เพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพการบริหารงานของสถานศึกษาอย่างยั่งยืน