การศึกษากระบวนการระบบพิสูจน์หลักฐานอาชญากรรมไซเบอร์: ระบบพิสูจน์หลักฐาน - วงศ์ส่องจ้า, ณิช (วารสารวิชาการอาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์, 2019)
การวิจัยเรื่อง การศึกษากระบวนการระบบพิสูจน์หลักฐานอาชญากรรมไซเบอร์ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการพิสูจน์หลักฐาน และเพื่อพัฒนาองค์ความรู้เพื่ออธิบายประสิทธิภาพการพิสูจน์หลักฐานของอาชญากรรมไซเบอร์ที่เกิดขึ้นในประเทศไทย การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Methodology) และระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ(Quantitative Methodology) ผลการวิจัยพบว่า 1. ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการพิสูจน์หลักฐานของอาชญากรรมไซเบอร์ที่เกิดขึ้นใน ประเทศไทยสามารถแบ่งเป็นประเด็นสําคัญ คือ 1) ปัจจัยด้านข้อกฎหมาย-ฐานความผิด-เขตอํานาจ-ใครต้องเป็นผู้รับผิด-ลักษณะพยาน 2) ปัจจัยด้านเทคนิค -เทคนิคพัฒนาต่อเนื่อง-การศึกษา-เทคนิคในการเก็บหลักฐาน 3) ปัจจัยดัานแนวทางการปฏิบัติ-การประสานแนวทางปฏิบัติระหว่าง-ตํารวจ-อัยการ-ศาล 4) ปัจจัยด้านวัฒนธรรม–วัฒนธรรมที่แตกต่างกันในแต่ละประเทศ 2. องค์ความรู้เพื่ออธิบายประสิทธิภาพการพิสูจน์หลักฐานของอาชญากรรมไซเบอร์ที่เกิดขึ้นในประเทศไทย คือ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมไซเบอร์ที่สําคัญ เช่น พระราชบัญญัติว่าด้วย การกระทําผิดทางคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 พระราชบัญญัติที่ว่าด้วยการทําธุรกรรมทางเล็กทรอนิกส์ พ.ศ.2544 และกฎหมายเกี่ยวกับลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น และกําหนดกฎของระบบการพิสูจน์ หลักฐานอาชญากรรมไซเบอร์ 4 ข้อ ได้แก่ 1) ความสมบูรณ์ของหลักฐาน 2) ระบุที่มาของหลักฐานได้ 3) บุคคลที่ดูแล หรือเก็บหลักฐานต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญ และ 4) หลักฐานต้องได้รับการตรวจสอบด้วย กระบวนการทางกฎหมาย