ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการรู้วิทยาศาสตร์ของนักศึกษาวิชาชีพครูในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ - มาหามะ อามีล; ลาเต๊ะ อาฟีฟี; แววทองรักษ์ แววฤดี (วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 2022)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลเชิงสาเหตุต่อของการรู้วิทยาศาสตร์ของนักศึกษาวิชาชีพครูในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ กลุ่มตัวอย่างคือ นักศึกษาวิชาชีพครูปีที่ 3 ถึง 4 สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป ชีววิทยา เคมีและฟิสิกส์ ของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา และมหาวิทยาลัยฟาฏอนี จำนวน 210 คน ได้มาด้วยเลือกตัวอย่างแบบโควตาตามสัดส่วนประชากรแต่ละสถาบันการศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบทดสอบการรู้วิทยาศาสตร์แบ่งเป็น 3 ด้าน ได้แก่ ความรู้ บริบท และเจตคติ รวม 9 ข้อ และแบบสอบถามประเมินปัจจัยที่ส่งผลต่อการรู้วิทยาศาสตร์แบ่งเป็น 4 ปัจจัย ได้แก่ ทัศนคติ แรงจูงใจ ความใฝ่รู้ และคุณภาพชีวิต รวม 42 ข้อ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา และการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันโมเดลสมการโครงการสร้างกำลังสองน้อยสุดบางส่วนด้วยวิธี PLS-SEM ผลการทดสอบสมมติฐานจาก 8 สมมติฐานซึ่งเป็นเส้นทางอิทธิพลทางตรงปรากฏว่าสนับสนุนสมมติฐานที่กำหนดจำนวน 4 สมมติฐาน ได้แก่ 1) ทัศนคติมีอิทธิพลเชิงบวกต่อความใฝ่รู้ 2) ทัศนคติมีอิทธิพลเชิงบวกต่อคุณภาพชีวิต 3) แรงจูงใจมีอิทธิพลเชิงบวกต่อทัศนคติ และ 4) แรงจูงใจมีอิทธิพลเชิงบวกต่อความใฝ่รู้ และยังพบเส้นทางอิทธิพลทางอ้อมจำนวน 2 เส้นทาง ได้แก่ ทัศนคติมีอิทธิพลทางอ้อมต่อการรู้วิทยาศาสตร์โดยมีปัจจัยคุณภาพชีวิตเป็นตัวแปรส่งผ่านและแรงจูงใจมีอิทธิพลทางอ้อมต่อการรู้วิทยาศาสตร์ โดยมีปัจจัยทัศนคติและคุณภาพชีวิตเป็นตัวแปรส่งผ่าน