การพัฒนาความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ด้วยการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐาน - เทียนศรี ธนวรรณ; พันธ์พฤกษา กิตติมา; ศิริสวัสดิ์ เชษฐ์; ต่ายเมือง ศาณิตา (วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 2025)
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียน ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐาน กลุ่มตัวอย่างได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จำนวน 38 คน จากโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดชลบุรี ซึ่งได้มาจากการสุ่มแบบกลุ่มวิธีวิจัยใช้การวิจัยแบบผสมผสาน โดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบอธิบายตามลำดับขั้น ตามแนวคิดของ Creswell & Creswell (2018) เครื่องมือวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐาน มีค่าความเหมาะสมตั้งแต่ 4.33 – 4.55 2) แบบวัดความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ตั้งแต่ 0.70 - 1.00 และค่าความเหมาะสมตั้งแต่ 4.47 - 4.80 3) แบบประเมินใบกิจกรรมการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ มีค่าความเหมาะสมตั้งแต่ 4.30 - 4.60 และ 4) อนุทินนักเรียน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติ ได้แก่ ร้อยละ และค่าทีแบบสองกลุ่มสัมพันธ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า นักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐาน มีคะแนนเฉลี่ยความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ในภาพรวมหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และเมื่อพิจารณาในแต่ละองค์ประกอบ พบว่าคะแนนเฉลี่ยหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในทุกองค์ประกอบ โดยรูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐานสามารถพัฒนาความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนได้จากกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมให้นักเรียนได้เรียนรู้กระบวนการการสร้างคำอธิบายต่อสถานการณ์ที่ศึกษาและเรียนรู้ลักษณะของคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ในองค์ประกอบต่าง ๆ ทำให้นักเรียนสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ได้ดีขึ้นทั้งในภาพรวมและในแต่ละองค์ประกอบ