ความรอบรู้ด้านสุขภาพสิ่งแวดล้อมและการป้องกันความเสี่ยงจากเชื้อราในประเทศไทย: ผลกระทบต่อความปลอดภัยด้านอาหารและนโยบายคุณภาพอากาศภายในอาคาร

อภิรุจ ชมชื่น — 2026-08-10

การปนเปื้อนเชื้อราในอาหารและอากาศเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญ เนื่องจากเสี่ยงต่อการได้รับสารไมโคทอกซินและสปอร์เชื้อราที่อาจก่อโรคทางเดินหายใจและอาการแพ้ ภายใต้สภาพอากาศร้อนชื้นของประเทศไทย การใช้เครื่องปรับอากาศและการเก็บอาหารไม่เหมาะสมยิ่งเพิ่มความเสี่ยง อย่างไรก็ตาม หลักฐานเกี่ยวกับการรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันของประชาชนยังมีจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินระดับการรับรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการป้องกันการปนเปื้อนเชื้อราในอาหารและอากาศของคนไทยอายุ 15–60 ปี และหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกัน การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางในกลุ่มตัวอย่าง 411 คนทั่วประเทศ ดำเนินการด้วยแบบสอบถามออนไลน์ระหว่างเดือนสิงหาคม–กันยายน พ.ศ. 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยพหุคูณ ผลพบว่า ผู้ตอบส่วนใหญ่มีระดับการรับรู้ดี (69.83%) ทัศนคติเชิงบวก (67.88%) และพฤติกรรมการป้องกันดี (68.86%) ทัศนคติเป็นปัจจัยทำนายสำคัญที่สุดต่อพฤติกรรมการป้องกัน (β = 0.330, p < 0.01) รองลงมาคือการรับรู้ (β = 0.161, p < 0.01) และอายุ (β = 0.146, p < 0.01) ส่วนเพศ การศึกษา และรายได้ไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ สรุปว่า คนไทยส่วนใหญ่มีการรับรู้และพฤติกรรมเชิงรุกในการป้องกันเชื้อรา โดยทัศนคติที่ดีมีบทบาทสำคัญต่อพฤติกรรมการป้องกัน การส่งเสริมสุขศึกษาเพื่อสร้างความตระหนักรู้และทัศนคติเชิงบวกจะช่วยยกระดับความปลอดภัยด้านอาหารและสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน

การพัฒนาปัจจัยโครงสร้างพื้นฐานรองรับการผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยในการแปรรูปให้ได้มาตรฐานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของกลุ่มเกษตรในชุมชน จังหวัดฉะเชิงเทรา

ธนเดช กังสวัสดิ์ — 2026-08-10

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการจัดการปัจจัยพื้นฐานเกษตรกรและการรวมกลุ่มภาคเกษตรในชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา 2) ศึกษาปัจจัยพื้นฐานการส่งเสริมมาตรฐานการผลิตและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของกลุ่มเกษตรในชุมชน จังหวัดฉะเชิงเทรา และ 3) ศึกษาการพัฒนาปัจจัยโครงสร้างพื้นฐานรองรับการผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยในการแปรรูปให้ได้มาตรฐานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของกลุ่มเกษตรในชุมชน จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยการวิจัยแบบมีส่วนร่วมทั้งเชิงคุณภาพ มีผู้ให้ข้อมูลหลักได้แก่ กลุ่มเกษตรกร 15 ราย กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร 5 ราย กลุ่มส่งเสริมอาชีพ 5 ราย วิสาหกิจชุมชน 15 ราย และผู้นำชุมชน 10 ราย ในพื้นที่ตำบลหนองยาว อำเภอพนมสารคาม ตำบลสาวชะโงก อำเภอบางคล้า ตำบลหนองไม้แก่น อำเภอแปลงยาว และตำบลคลองเขื่อน อำเภอคลองเขื่อน จังหวัดฉะเชิงเทรา รวม 50 ราย ใช้วิธีการเลือกสุ่มตัวแบบเจาะจงและเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก และเชิงปริมาณมีการเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักแบบสุ่มเจาะจง รวม 120 ราย เครื่องมือที่ใช้จากแบบสอบถามและการวิเคราะห์ข้อมูลสถิติเชิงพรรณนาด้วยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป

ผลการวิจัยพบว่า 1) การจัดการปัจจัยพื้นฐานเกษตรกรและการวมกลุ่มภาคเกษตรในชุมชนเน้นการรวมกลุ่มเกษตรกรในชุมชนใส่ใจการเพาะปลูกสินค้าเกษตรให้ได้มาตรฐาน GAP และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม 2) การส่งเสริมมาตรฐานการผลิตและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของกลุ่มเกษตรในชุมชนเน้นการแปรรูปต้องได้คุณภาพ การบรรจุภัณฑ์ปลอดภัย มีการจดบันทึกขั้นตอนทุกครั้งในการผลิตและควบคุมต้นทุนการผลิต และ 3) การพัฒนาปัจจัยโครงสร้างพื้นฐานรองรับการผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยในการแปรรูปให้ได้มาตรฐานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของกลุ่มเกษตรในชุมชน มีการส่งเสริมยกระดับคุณภาพสินค้าเกษตรให้ได้มาตรฐาน GAP การเพิ่มรายได้และลดต้นทุน การเพิ่มทักษะความรู้ของเกษตรกรและส่งเสริมการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

วารสารวิชาการ การจัดการภาครัฐและเอกชน