ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตร ที่ดีสำหรับข้าวโพดเมล็ดแห้ง (มกษ.4402-2553) ของเกษตรกรในพื้นที่ภาคเหนือ - นิติราษฎร์ อรรถพล (วารสารวิชาการ การจัดการภาครัฐและเอกชน, 2026)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับข้าวโพดเมล็ดแห้ง (มกษ.4402-2553) ของเกษตรกรในพื้นที่ภาคเหนือ และ 2) เสนอแนะแนวทางเพิ่มการยอมรับมาตรฐานดังกล่าว เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดเมล็ดแห้งในพื้นที่ภาคเหนือที่เข้าสู่ระบบมาตรฐาน จำนวน 291 คน และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยการดำเนินธุรกิจ (4M) มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจปฏิบัติตามมาตรฐาน โดยด้านเงินทุนและแรงงานมีอิทธิพลเชิงบวก ขณะที่ด้านการผลิตและการบริหารจัดการมีอิทธิพลเชิงลบ นอกจากนี้เงินทุนและการบริหารจัดการมีอิทธิพลต่อความตระหนักรู้ของเกษตรกร และความตระหนักรู้ด้านสังคมมีอิทธิพลเชิงบวกสูงต่อการตัดสินใจ ขณะที่ความตระหนักรู้ด้านกฎระเบียบ สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจมีอิทธิพลเชิงลบ เมื่อพิจารณาความตระหนักรู้เป็นตัวแปรคั่นกลาง พบว่า อิทธิพลของปัจจัย การดำเนินธุรกิจมีการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน โดยปัจจัยด้านเงินทุนมีอิทธิพลทางอ้อมในระดับสูง ส่งผลให้อิทธิพลรวมเพิ่มขึ้น ขณะที่ปัจจัยด้านการบริหารจัดการซึ่งมีอิทธิพลทางตรงเชิงลบ กลับเปลี่ยนเป็นอิทธิพลรวมเชิงบวก ในขณะที่ปัจจัยด้านการผลิตยังคงมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจโดยตรง และปัจจัยด้านแรงงานไม่ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งนี้ ความตระหนักรู้มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจในระดับสูงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แนวทางในการเพิ่มการยอมรับมาตรฐานควรมุ่งดำเนินการอย่างบูรณาการ โดยเน้นการสร้างแรงจูงใจทางเศรษฐกิจและตลาดควบคู่กับการลดต้นทุนและอุปสรรคในการปฏิบัติตามมาตรฐาน การพัฒนาความรู้และความตระหนักรู้ให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ การปรับระบบรับรองและติดตามผลให้สะท้อนพฤติกรรมจริง และการส่งเสริมความร่วมมือของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในห่วงโซ่อุปทาน เพื่อเพิ่มการยอมรับและการปฏิบัติตามมาตรฐานอย่างยั่งยืนในระดับพื้นที่