ความรอบรู้ด้านสุขภาพสิ่งแวดล้อมและการป้องกันความเสี่ยงจากเชื้อราในประเทศไทย: ผลกระทบต่อความปลอดภัยด้านอาหารและนโยบายคุณภาพอากาศภายในอาคาร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การปนเปื้อนเชื้อราในอาหารและอากาศเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญ เนื่องจากเสี่ยงต่อการได้รับสารไมโคทอกซินและสปอร์เชื้อราที่อาจก่อโรคทางเดินหายใจและอาการแพ้ ภายใต้สภาพอากาศร้อนชื้นของประเทศไทย การใช้เครื่องปรับอากาศและการเก็บอาหารไม่เหมาะสมยิ่งเพิ่มความเสี่ยง อย่างไรก็ตาม หลักฐานเกี่ยวกับการรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันของประชาชนยังมีจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินระดับการรับรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการป้องกันการปนเปื้อนเชื้อราในอาหารและอากาศของคนไทยอายุ 15–60 ปี และหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกัน การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางในกลุ่มตัวอย่าง 411 คนทั่วประเทศ ดำเนินการด้วยแบบสอบถามออนไลน์ระหว่างเดือนสิงหาคม–กันยายน พ.ศ. 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยพหุคูณ ผลพบว่า ผู้ตอบส่วนใหญ่มีระดับการรับรู้ดี (69.83%) ทัศนคติเชิงบวก (67.88%) และพฤติกรรมการป้องกันดี (68.86%) ทัศนคติเป็นปัจจัยทำนายสำคัญที่สุดต่อพฤติกรรมการป้องกัน (β = 0.330, p < 0.01) รองลงมาคือการรับรู้ (β = 0.161, p < 0.01) และอายุ (β = 0.146, p < 0.01) ส่วนเพศ การศึกษา และรายได้ไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ สรุปว่า คนไทยส่วนใหญ่มีการรับรู้และพฤติกรรมเชิงรุกในการป้องกันเชื้อรา โดยทัศนคติที่ดีมีบทบาทสำคัญต่อพฤติกรรมการป้องกัน การส่งเสริมสุขศึกษาเพื่อสร้างความตระหนักรู้และทัศนคติเชิงบวกจะช่วยยกระดับความปลอดภัยด้านอาหารและสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
References
Adeyeye, S. A. O. (2019). Aflatoxigenic fungi and mycotoxins in food: A review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 60(5), 709–721. [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30689400/]
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Benedict, K., Chiller, T. M., & Mody, R. K. (2016). Invasive fungal infections acquired from contaminated food or nutritional supplements: A review of the literature. Foodborne Pathogens and Disease, 13(7), 343–349.
Buaphet, P., et al. (2024). Antifungal air filter coating using endophytic fungal extracts for air quality improvement. Unpublished research manuscript.
Food and Agriculture Organization of the United Nations & World Health Organization (FAO/WHO). (2012). Prevention and reduction of food and feed contamination (1st ed.). Codex Alimentarius Commission.
Glanz, K., Rimer, B. K., & Viswanath, K. (Eds.). (2015). Health behavior: Theory, research, and practice (5th ed.). Jossey-Bass.
International Commission on Food Mycology (ICFM). (2019). Food- and airborne fungi: Challenges for food safety and supply. International Commission on Food Mycology Conference Proceedings, Freising, Germany.
Kelkar, U., Bal, A. M., & Kulkarni, S. (2005). Fungal contamination of air conditioning units in operating theatres in india. Journal of Hospital Infection, 60(1), 81–84.
Khan, A. A. H., & Karuppayil, S. M. (2012). Fungal pollution of indoor environments and its management. Saudi Journal of Biological Sciences, 19(4), 405–426. [https://drive.google.com/file/d/1gC7saRS8eHr2SnrXI2oMjXIsV8tYEp0W/view?usp=sharing]
Launiala, A. (2009). How much can a KAP survey tell us about people’s knowledge, attitudes and practices? Some observations from medical anthropology research on malaria in pregnancy in Malawi. Anthropology Matters, 11(1), 1–13.
Liu, Y., Galani Yamdeu, J. H., Gong, Y. Y., & Orfila, C. (2020). A review of postharvest approaches to reduce fungal and mycotoxin contamination of foods. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 19(4), 1521–1560.
Liu, Y., Wang, W., & Zhang, C. (2020). Public awareness and control measures of mycotoxin contamination in food: A global review. Food Control, 118, 107390. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2020.107390
Méheust, D., Le Cann, P., Reboux, G., Millon, L., & Gangneux, J.-P. (2013). Indoor fungal contamination: Health risks and measurement methods in hospitals, homes and workplaces. Critical Reviews in Microbiology, 40(3), 248–260.
Méheust, D., Le Cann, P., Reboux, G., Millon, L., & Gangneux, J. P. (2013). Indoor fungal contamination: Health risks and prevention strategies. Revue des Maladies Respiratoires, 30(6), 475–490. https://doi.org/10.1016/j.rmr.2012.09.005
Nucharee, S., et al. (2017). Airborne fungi in classroom and laboratory environments at Khon Kaen University. Unpublished research report.
Rahim, K., Anwar, F., & Mohamad Ghazali, F. (2024). A comprehensive review of mycotoxins: Toxicology, detection, and effective mitigation approaches. Heliyon, 10, e28361. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e28361
Sánchez-Torres, P. (2024). Emerging alternatives to control fungal contamination. Current Opinion in Food Science, 61, 101255.
Sánchez-Torres, P. (2024). Public awareness and fungal control measures in household environments: Current trends and educational needs. Journal of Environmental Health Research, 34(2), 113–126. https://doi.org/10.1016/j.jehr.2024.113126
Shiraishi, Y., Harada, K., Maeda, C., Ogino, F., Suzuki, Y., Okada, N., Tomomatsu, K., Sekine, Y., Yanagi, U., Imanishi, T., Oguma, T., & Asano, K. (2023). A method to evaluate and eliminate fungal contamination in household air conditioners. Indoor Air, 2023, e8984619.
Viegas, C., Ramos, C., Almeida, M., Sabino, R., Verissimo, C., & Rosado, L. (2011). Air fungal contamination in ten hospitals’ food units from lisbon. WIT Transactions on Ecology and the Environment, 152.
