การศึกษาระดับความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมเกี่ยวกับการรับวัคซีนพื้นฐานและวัคซีนทางเลือกของประชาชนอายุ 15–60 ปี ในกรุงเทพมหานคร : ข้อเสนอทางนโยบายสาธารณสุข
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคด้วยวัคซีนถือเป็นมาตรการด้านสาธารณสุขที่มีประสิทธิภาพและคุ้มค่ามากที่สุดในการลดอัตราการเจ็บป่วยและเสียชีวิตจากโรคติดต่อ แม้ว่าประเทศไทยจะมีโครงการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคแห่งชาติที่ให้บริการวัคซีนพื้นฐานฟรีแก่ประชาชน แต่อัตราการรับวัคซีนทางเลือกในกลุ่มประชากรวัยผู้ใหญ่ยังคงอยู่ในระดับต่ำ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินระดับความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรม (Knowledge, Attitude, Practice: KAP) เกี่ยวกับการรับวัคซีนของประชาชนอายุ 15–60 ปีที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานคร และศึกษาปัจจัยที่สามารถทำนายพฤติกรรมการรับวัคซีน โดยใช้การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 372 คน ได้มาด้วยวิธีการเลือกแบบไม่ใช้ความน่าจะเป็นชนิดการเลือกตามความสะดวก (Convenience sampling) ผ่านแบบสอบถามออนไลน์ คำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยสูตร Cochran สำหรับประชากรไม่จำกัดจำนวน ได้ขั้นต่ำ 356 คน และตอบกลับจริง 372 คน เครื่องมือผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ (IOC ≥ 0.6) และมีค่าความเชื่อมั่น Cronbach’s Alpha = 0.70 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา (ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และสถิติเชิงอนุมานโดยการถดถอยพหุคูณเพื่อทำนายพฤติกรรมการรับวัคซีน พบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีระดับความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการรับวัคซีนอยู่ในระดับดี โดยปัจจัยที่สามารถทำนายพฤติกรรมการรับวัคซีนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ รายได้ครัวเรือน (β = 0.248, p < .001) ทัศนคติต่อวัคซีน (β = 0.200, p < .001) และความรู้เกี่ยวกับวัคซีน (β = 0.120, p = .034) โมเดลสามารถอธิบายความแปรปรวนของพฤติกรรมได้ร้อยละ 15.2 (R² = .152, F(8, 363) = 8.138, p < .001) ประชาชนวัยผู้ใหญ่ในกรุงเทพมหานครมีความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมด้านการรับวัคซีนอยู่ในระดับดี โดยรายได้ ทัศนคติ และความรู้เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการเข้ารับวัคซีน จึงควรส่งเสริมความรอบรู้ด้านวัคซีน เพิ่มการเข้าถึงวัคซีนทางเลือก และพัฒนามาตรการลดข้อจำกัดด้านเศรษฐศาสตร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนการเข้ารับวัคซีนให้ครอบคลุมและยั่งยืนในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Branda, F., Pavia, G., Ciccozzi, A., Quirino, A., Marascio, N., Gigliotti, S., Matera, G., Romano, C., Locci, C., Azzena, I., Pascale, N., Sanna, D., Casu, M., Ceccarelli, G., Ciccozzi, M., & Scarpa, F. (2024). Human papillomavirus (HPV) vaccination: Progress, challenges, and future directions in global immunization strategies. Vaccines, 12(11), 1293.
Changlonrart, S., Pancharoen, C., & Rookkapan, K. (2020). Factors affecting dengue vaccine acceptance of patients at a hospital in Yala province. Thai Journal of Pharmacy Practice, 12(1), 163–172.
Chaopotong, P., Laiwejpithya, S., & Areeswate, C. (2024). Prevalence of high-risk HPV detection and HPV vaccination in cervical cancer screening during the HPV vaccination era at Siriraj Hospital – Thailand’s largest national tertiary referral center. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, 25(4), 1241–1245.
Kang, K., & Bagaoisan, M. A. P. (2024). Research status of the knowledge-attitude-practice theory model in gastric cancer prevention. Cureus, 16(7), Article 64960.
Naghata, K., Chusakul, J., Juthamanee, W., Watanyupaisan, W., Arunrattanathawikit, N., Phetdee, K., Trarungruang, K., Boontia, C., Narongtanupol, P., Rujimethut, K., Chuenmeechao, P., Traijakvanich, K., Siritantian, N., Raluek, P., Kaowthongborisut, W., Prairungrueng, K., Lertariyanant, P., & Yodcharoen, W. (2022). Immunization and vaccine related knowledge among high school students in Bangkok, Thailand. International Journal of Research Publications, 110(1).
Paul, E., Steptoe, A., & Fancourt, D. (2021). Attitudes towards vaccines and intention to vaccinate against COVID-19: Implications for public health communications. The Lancet Regional Health - Europe, 1, Article 100012.
Pobkeeree, V., & Thaweelap, S. (2019). Predictive factors associated with the acceptance of seasonal influenza vaccination for the elderly in Phra Phutthabat district, Saraburi province. Disease Control Journal, 45(4), 418–430.
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Tijdschrift voor Onderwijsresearch, 2(2), 49–60.
Wihanthong, P., Surakhot, P., Sonthichai, C., Angsuwatcharakorn, P., Bhunyakitikorn, W., & Iamsirithaworn, S. (2024). Coverage and factors associated with dual COVID-19 and influenza vaccination among health volunteers in Health Region 9. Disease Control Journal, 50(4), 600–611.
