รูปแบบการพัฒนาวิถีประชาธิปไตยด้วยกระบวนการเสริมสร้างอุดมการณ์แบบประชาธิปไตยฐานคติหุ้นส่วนทางการเมืองในจังหวัดมหาสารคาม - เคณาภูมิ สัญญา (วารสารพิชญทรรศน์, 2018)
บทความวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของการวิจัยเรื่อง การพัฒนาวิถีประชาธิปไตยด้วยกระบวนการเสริมสร้างอุดมการณ์แบบประชาธิปไตยฐานคติหุ้นส่วนทางการเมืองในจังหวัดมหาสารคาม ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหารูปแบบการพัฒนาวิถีประชาธิปไตยด้วยกระบวนการเสริมสร้างอุดมการณ์แบบประชาธิปไตยฐานคติหุ้นส่วนทางการเมือง แหล่งข้อมูลการวิจัย ประกอบด้วย (1) เอกสารประเภทแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาวิถีประชาธิปไตย อุดมการณ์แบบประชาธิปไตย หุ้นส่วนทางการเมือง เป็นต้น (2) กลุ่มตัวอย่าง คือ บุคคลที่มีประสบการณ์ทางวิชาการ การบริหาร การเมือง ได้แก่ นักวิชาการ ตัวแทนกลุ่มการเมืองในพื้นที่ ตัวแทนผู้นำชุมชนที่มีบทบาทโดดเด่น ตัวแทนปราชญ์ชาวบ้าน ตัวแทนประชาชน จำนวน 50 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้องเพื่อยกร่างรูปแบบ และ ดำเนินการจัดโครงการสัมมนาทางวิชาการโดยเชิญกลุ่มตัวอย่างร่วมทำการวิพากษ์ร่างรูปแบบ ทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาแล้วนำเสนอเชิงพรรณนาความ ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการพัฒนาวิถีประชาธิปไตยด้วยกระบวนการเสริมสร้างอุดมการณ์แบบประชาธิปไตยฐานคติหุ้นส่วนทางการเมือง ประกอบด้วย (1) การขับเคลื่อนโดยสถาบันรัฐด้วยการสร้างบรรยากาศและการจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนาประชาธิปไตย กระบวนการกล่อมเกลาทางสังคม รัฐ-บ-ว-ร (รัฐ ครอบครัว ศาสนา และ การศึกษา) การขับเคลื่อนประชาธิปไตยบนฐานทฤษฎีเชิงพหุด้วยการสร้างบรรทัดฐานทางสังคมที่มีเสถียรภาพโดยมุ่งให้เกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของ ได้แก่ การกล่อมเกลาจากสถาบันรัฐ การกล่อมเกลาจากสถาบันครอบครัว การกล่อมเกลาจากสถาบันศาสนา การกล่อมเกลาจากสถาบันการศึกษา (2) การพัฒนาตนเองของปัจเจกและชุมชน ดำเนินการดังต่อไปนี้ พัฒนาความรู้และความเข้าใจ พัฒนาเจตคติ พัฒนาอุดมการณ์ พัฒนาความเป็นหุ้นส่วนทางการเมือง (3) การพัฒนาเครือข่ายภาคประชาสังคม ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อมุ่งให้เกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของการเมืองร่วมกัน เฝ้าคอยเอาใจใส่ภารกิจของรัฐร่วมกัน และ (4) การเข้าร่วมทำสัญญาประชาคมกับองค์การระหว่างประเทศ โดยมีเป้าหมายมุ่งให้เกิดแรงกดดันและความรับผิดชอบ เช่น สิทธิมนุษยชน การส่งผู้ร้ายข้ามแดน อาชญากรสงคราม