พัฒนาการการประกอบกิจการโทรคมนาคมและการกำกับดูแลในประเทศไทย - แก้วไวยุทธิ์ เบญจมาศ; วิริยานุพงศ์ ศาสดา; พลรบ สิริพันธ์ (Journal of Roi Kaensarn Academi, 2024)
บทความวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยเรื่อง “พัฒนาการการประกอบกิจการโทรคมนาคมและการกำกับดูแลในประเทศไทย” มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาแนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้องรวมถึงกฎหมายต่างประเทศเกี่ยวกับกิจการโทรคมนาคมและการกำกับดูแล (2) ศึกษาวิวัฒนาการเกี่ยวกับกฎหมายเกี่ยวกับการประกอบกิจการโทรคมนาคมและการกำกับดูแลรวมถึงเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องของประเทศไทย (3) วิเคราะห์พัฒนาการเกี่ยวกับการประกอบกิจการโทรคมนาคมและการกำกับดูแลในแต่ละยุคโดยเปรียบเทียบกับกฎหมายของต่างประเทศ (4) เสนอแนะแนวทางในการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายเกี่ยวกับการประกอบกิจการโทรคมนาคมและการกำกับดูแลของประเทศไทยในปัจจุบันให้เหมาะสมยิ่งขึ้น การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยวิธีวิจัยเอกสาร ได้แก่ ตำรา หนังสือ บทความวิชาการ งานวิจัย งานวิทยานิพนธ์ การศึกษาค้นคว้าอิสระ ตัวบทกฎหมาย และเอกสารทางวิชาการอื่นๆ ทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ผลการศึกษาพบว่า (1) กิจการโทรคมนาคมเป็นบริการสาธารณะที่มีลักษณะผูกขาด ต่อมาในทางสากลจึงเริ่มมีการเปิดเสรี จึงมีการออกกฎหมายมากำกับดูแลในรูปแบบต่างๆ รวมถึงการออกใบอนุญาตแก่ผู้ประกอบการ (2) กิจการโทรคมนาคมของไทยมีวิวัฒนาการเป็น 3 ยุค จากยุคผูกขาดสู่ยุคเปิดเสรี เนื่องจากวิกฤตเศรษฐกิจและก้าวสู่ยุคดิจิทัลอย่างรวดเร็ว ปัจจุบันมีกฎหมายการกำกับดูแลเช่นเดียวกับประเทศอื่นๆ คือกฎหมายว่าด้วยองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกฎหมายว่าด้วยการประกอบกิจการโทรคมนาคม (3 ) ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีอย่างก้าวกระโดดส่งผลต่อการออกกฎหมายเกี่ยวกับกิจการโทรคมนาคมและการกำกับดูแลในแต่ละยุค จากยุคผูกขาดสู่การเปิดเสรี จากนั้นเกิดการหลอมรวมสื่อ และพัฒนาสู่ยุคดิจิทัล ทำให้รูปแบบการกำกับดูแลไม่ครอบคลุมถึงการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และคุ้มครองสิทธิของบุคคล รวมทั้งองค์กรกำกับดูแลไม่สามารถปรับหลักเกณฑ์ได้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น (4) ควรปรับปรุงแก้ไขกฎหมายกิจการโทรคมนาคมให้เหมาะสมและสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี คือการแบ่งประเภทใบอนุญาตการประกอบกิจการออกเป็น โทรคมนาคมขั้นพื้นฐาน โทรคมนาคมเสริม และโทรคมนาคมที่ทันสมัยและเพื่อให้สามารถกำหนดหลักเกณฑ์การกำกับดูแลที่เหมาะสมต่อไป นอกจากนี้การแก้ไขกฎหมายควรต้องมีความยืดหยุ่นในยุคดิจิทัล และรองรับนวัตกรรมใหม่ๆ ในอนาคตได้