พระพุทธศาสนากับวิถีชีวิตยุคปัจจุบันของชาวมอญในดินแดนทวารวดี - วาทินวุฒิปรีชาชาญ พระครูสังฆกิจจารักษ์ (Journal of Roi Kaensarn Academi, 2024)
งานวิจัยเรื่อง “พระพุทธศาสนากับวิถีชีวิตยุคปัจจุบันของชาวมอญในดินแดนทวารวดี” มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาหลักฐานร่องรอยพระพุทธศาสนาในดินแดนทวารวดี 2) ศึกษาวิถีชีวิตในยุคปัจจุบันของชาวมอญในดินแดนทวารวดี 3) เพื่อวิเคราะห์พระพุทธศาสนากับวิถีชีวิตชาวมอญในยุคปัจจุบันในดินแดนทวารวดี ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกเก็บข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญ โดยใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 15 คน/รูป และการสนทนากลุ่มเฉพาะ ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 6 รูป/คน เอกสาร ใช้วิธีวิเคราะห์แบบอุปนัย นำเสนอข้อมูลด้วยวิธีการพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1. หลักฐานร่องรอยชาวมอญนั้นมีความสัมพันธ์กับพระพุทธศาสนามาตั้งแต่ครั้งพุทธกาลแล้ว ประวัติ และความเป็นมาที่สืบทอดของชาวมอญในการแตกต่างตัว การเข้าร่วมพิธีทางศาสนา ภาษาที่เป็นเอกลักษณ์ และกิจกรรมวันพระที่สำคัญพระพุทธศาสนาที่มีต่อชาวมอญ ซึ่งไม่เพียงแค่รักษาวัฒนธรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างความเชื่อมโยงระหว่างคนรุ่นเก่าและรุ่นใหม่ในสังคมมอญ 2. วิถีชีวิตแบบมอญ ชาวมอญมีความผูกพันกับพระพุทธศาสนาตั้งแต่สมัยพุทธกาล โดยศรัทธาในพุทธศาสนาได้ฝังรากลึกในวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของพวกเขา ซึ่งสืบทอดผ่านการแต่งกายแบบเฉพาะตัว การเข้าร่วมพิธีทางศาสนา และพิธีกรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์ชาติพันธุ์อย่างชัดเจน 3. พระพุทธศาสนามีอิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่ออารยประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต ขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรม สถาปัตยกรรม ศิลปกรรม และดนตรีของชุมชนชาวมอญ โดยชาวมอญที่มีความรู้ในประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมมักจะเป็นพระสงฆ์ที่อาศัยอยู่ในวัด ทำให้วัดเป็นศูนย์กลางการบันทึกและการเก็บรักษาความรู้ ผ่านใบลานหรือการจารึกต่าง ๆ ชุมชนชาวมอญยังมีความเชื่อมโยงแน่นแฟ้นกับศาสนาพุทธ