การสร้างวัดแบบมีส่วนร่วมด้วยพลังบวรจังหวัดบึงกาฬ - มวลชัยภูมิ สุชาติ; พระครูศรีพุทธิบัณฑิต; พระครูปริยัติพัฒนบัณฑิต (Journal of Roi Kaensarn Academi, 2024)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการสร้างวัดในพระพุทธศาสนา 2) ศึกษาการสร้างวัดแบบมีส่วนร่วมด้วยพลังบวรจังหวัดบึงกาฬ 3) นำเสนอรูปแบบการสร้างวัดแบบมีส่วนร่วมด้วยพลังบวรจังหวัดบึงกาฬ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาเชิงเอกสารและภาคสนาม โดยใช้วิธีสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่มและการสังเกตแบบมีส่วนร่วม จากกลุ่มเป้าหมาย 25 รูป/คน แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์เชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า การสร้างวัดในพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้สร้างวัดต้องมีไวยาวัจกรเป็นผู้คอยดูแลเพื่อให้ก่อสร้างให้เป็นตามเจตนาในการใช้ การสร้างวัดในปัจจุบันมักเป็นไปตามการจัดทำแผนการก่อสร้างและบริหารจัดการขออนุญาตตามระเบียบราชการ ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับบทบัญญัติมากนัก แต่ก็ไม่ขัดแย้ง กับพุทธานุญาตจนเกินไป โดยมีวัตถุประสงค์ในการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน ให้วัดเป็นศูนย์กลางในการพัฒนาอย่างยั่งยืนในอนาคต การสร้างวัดแบบมีส่วนร่วมด้วยพลังบวรจังหวัดบึงกาฬ เป็นความร่วมมือของ 3 ภาคส่วนหลักในจังหวัดมาใช้ในกระบวนการสร้างวัด ได้แก่ บ้าน วัด ราชการ ดำเนินการตามกฎกระทรวง การสร้าง การตั้ง การรวม การย้าย การยุบเลิกวัด การขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมา และการยกวัดร้างขึ้นเป็นวัดมีพระภิกษุอยู่จำพรรษา พ.ศ. ๒๕๕๙ และระเบียบที่เกี่ยวข้อง รูปแบบการสร้างวัดแบบมีส่วนร่วมด้วยพลังบวรจังหวัดบึงกาฬ พื้นที่จังหวัดบึงกาฬ มีทั้งที่ราบลุ่ม ที่ดอน และพื้นที่ป่า มีวัฒนธรรมประเพณีทางพระพุทธศาสนาที่เข้มแข็ง การสร้างวัดจึงมีความพยายามในการสร้างความร่วมมือระหว่างบ้าน วัด และราชการ มีการจัดตั้งคณะกรรมการและหน่วยงานรับผิดชอบในระดับต่างๆ จึงจำเป็นต้องพิจารณาถึงความเหมาะสมทางกายภาพรวมกับชุมชน สร้างเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์อย่างสม่ำเสมอการบังคับใช้กฎหมายอย่างเป็นธรรมและเท่าเทียม จัดทำบันทึกข้อตกลงร่วม (MOU) ระหว่างภาคส่วนต่างๆ และสร้างกลไกการให้คำปรึกษาทางกฎหมาย แก่ชุมชน