การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนของผู้ประกอบการ กลุ่มหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่บ้านวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก - โกษาวัง, ต่อศักดิ์; ตุ้ยสืบ, คงศักดิ์; อริยะวงษ์, พรพิมล (วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 2026)
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิปัญญ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดภูมิปัญญาหัตถกรรมจักสานและวิเคราะห์ความท้าทายเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน พร้อมทั้งประเมินผลตอบแทนทางสังคม (SROI) จากการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการกลุ่มหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่บ้านวัดโบสถ์ อำเภอวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 16 คน ประกอบด้วย 1) สมาชิกกลุ่มหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ และ 2) นักวิชาการโครงการและผู้ที่เกี่ยวข้องกับหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ โดยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มย่อยเป็นเครื่องมือวิจัย ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มมีภูมิปัญญาท้องถิ่นในการผลิตเครื่องจักสานดั้งเดิม อาทิ ชะลอม พัด ตะกร้า ด้วยลวดลายลายสองและลายสามที่สืบทอดมายาวนาน อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญคือการปรับตัวเข้าสู่ตลาดสมัยใหม่ กลุ่มจึงพัฒนารูปแบบและลวดลายใหม่ที่ยังคงอัตลักษณ์ชุมชน เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและตอบสนองความต้องการผู้บริโภคยุคใหม่โดยไม่สูญเสียคุณค่าทางวัฒนธรรม นอกจากนี้ การประเมิน SROI มีค่า 3.02 หมายความว่าการลงทุน 1 บาท สร้างผลตอบแทนทางสังคม 3.02 บาท สะท้อนความคุ้มค่าของการลงทุนในโครงการดังกล่าว าหัตถกรรมจักสานและความท้าทายเพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน และทำการประเมินผลตอบแทนทางสังคม (SROI) จากการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการกลุ่มหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่บ้านวัดโบสถ์ อำเภอวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 1) สมาชิกกลุ่มหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่บ้านวัดโบสถ์ 2) นักวิชาการโครงการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการและผู้ที่เกี่ยวข้องกับหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและแบบบันทึกการสนทนากลุ่มย่อย เป็นเครื่องมือในการศึกษา ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่บ้านวัดโบสถ์สืบทอดภูมิปัญญาดั้งเดิม แต่ขาดอัตลักษณ์ที่ชัดเจนและไม่ตอบโจทย์ตลาดสมัยใหม่ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ร่วมกับภาควิชาการและการปรับรูปแบบให้ร่วมสมัยควบคู่กับรักษาเอกลักษณ์เดิมช่วยเพิ่มมูลค่าและความน่าสนใจ ส่งผลให้กลุ่มเติบโตอย่างยั่งยืนและเป็นส่วนหนึ่งของมรดกวัฒนธรรมท้องถิ่น โครงการนี้ให้ผลตอบแทนทางสังคม คำนวณได้เท่ากับ 3.02 แสดงให้เห็นว่าโครงการได้ก่อให้เกิดผลประโยชน์แก่สังคมแล้วในปัจจุบัน