ทางเลือกภายใต้ระบบพันธสัญญาของเกษตรกรผู้ปลูกพืชอินทรีย์ ในจังหวัดนครปฐม - ทำดี, ภัทรพรรณ (วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 2018)
การวิจัยเชิงคุณภาพในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทางเลือกในการตอบสนองต่อระบบเกษตรพันธสัญญาของเกษตรกรผู้ปลูกพืชอินทรีย์ในจังหวัดนครปฐม เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกกับเกษตรกรที่เคยมีประสบการณ์การทำเกษตรกรรมแบบอินทรีย์ภายใต้ระบบพันธสัญญาในจังหวัดนครปฐม จำนวน 21 ครัวเรือน ผลการศึกษา พบว่า เกษตรกรต่างมีวิธีการจัดการเพื่อให้ตนเองอยู่รอดในระบบพันธสัญญาในรูปแบบที่แตกต่างกันไป ทั้งการตัดสินใจยุติบทบาทในระบบพันธสัญญาเพื่อปลดแอกตัวเองจากการถูกเอารัดเอาเปรียบ และแสวงหาทางเลือกใหม่ที่ให้ผลประโยชน์สูงสุด ในขณะที่เกษตรกรอีกกลุ่มหนึ่งตัดสินใจที่จะปรับตัวเพื่อให้ตนเองอยู่รอดต่อไปในระบบพันธสัญญา โดยพยายามต่อรอง และหาวิธีจัดการกับบริษัทที่เข้ามาเอารัดเอาเปรียบ ซึ่งการที่เกษตรกรจะตัดสินใจเลือกทางเลือกใดขึ้นอยู่กับการประเมินฐานทรัพยากรที่ตนมีอยู่ทั้งทรัพยากรในระดับกลุ่ม และทรัพยากรในระดับบุคคล หากต้องการส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถพึ่งตนเองได้ในระบบดังกล่าว จึงจำเป็นต้องสนับสนุนทรัพยากรที่เพียงพอต่อการปรับตัว ทั้งในแง่องค์ความรู้ เครือข่าย และกฎระเบียบที่เอื้อประโยชน์ต่อการทำเกษตรในระบบอินทรีย์และระบบพันธสัญญา