รูปแบบการทำการเกษตรกับการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม - ศิริสัญลักษณ์ บังอร (วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 2018)
การวิจัยเรื่อง “รูปแบบการทำการเกษตรกับการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม” มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษารูปแบบการเกษตรสมัยใหม่ วัฒนธรรมของสังคมเกษตรในอดีต ปัจจุบันและการเปลี่ยนแปลง และเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของรูปแบบการทำการเกษตรสมัยใหม่กับการเปลี่ยนแปลงวิถีวัฒนธรรมของเกษตรกรในอำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ โดยสมมุติฐานในการวิจัย คือ “วัฒนธรรมในอดีตมีความแตกต่างจากวัฒนธรรมในปัจจุบัน” และ“รูปแบบการเกษตรสมัยใหม่มีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรม” การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการศึกษาแบบผสม ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างได้จากการสุ่มด้วยวิธีสุ่มแบบหลายชั้นภูมิ สุ่มเลือกเกษตรกรกลุ่มตัวอย่างจำนวน 403 ราย เพื่อทำการสัมภาษณ์โดยแบบสอบถาม และเลือกเกษตรกรผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 14 ราย เพื่อทำการสัมภาษณ์เชิงลึก ใช้สถิติเชิงพรรณนาวิเคราะห์ลักษณะประชากร และข้อมูลพื้นฐานของตัวแปรทั้งหมด การทดสอบสมมุติฐานใช้สถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การเปรียบเทียบแบบจับคู่ เพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของระดับวัฒนธรรมในอดีตและปัจจุบัน และใช้การวิเคราะห์ถดถอยพหุ เพื่อทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบการทำการเกษตรสมัยใหม่กับการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรม ผลการวิจัยเชิงปริมาณยอมรับสมมุติฐานที่เสนอไว้ กล่าวคือมีความแตกต่างระหว่างการปฏิบัติวิถีวัฒนธรรมในอดีตและปัจจุบัน และรูปแบบการเกษตรสมัยใหม่มีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรม สำหรับข้อมูลส่วนคุณภาพพบว่าแม้รูปแบบการทำการเกษตรที่เปลี่ยนแปลงไป ทำให้วิถีชีวิตชุมชนและครอบครัวต้องปรับเปลี่ยน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะนำพาครอบครัว และชุมชนไปสู่ความล่มสลาย แต่เป็นการปรับเพื่อให้สามารถดำรงอยู่ภายใต้กระแสการเปลี่ยนแปลง โดยอาจมีการปรับรูปแบบและความหมาย เพื่อเป็นพื้นที่ในการตอบโต้ ต่อรอง และปรับตัวเพื่อการดำรงอยู่ของปัจเจก ชุมชน และครอบครัว