บูรณาการพุทธสุนทรียศาสตร์ที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตชุมชนเมืองฝางในบริบทสังคมล้านนาร่วมสมัย - อาจิณฺณธมฺโม (ทองแปง), พระรัฐพงค์; นามณี , โผน (วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 2026)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาพุทธสุนทรียศาสตร์ที่ปรากฏในศิลปกรรมเมืองฝาง 2) เพื่อศึกษาวิถีชีวิตชุมชนเมืองฝางในบริบทสังคมล้านนาร่วมสมัย3) เพื่อบูรณาการพุทธสุนทรียศาสตร์ที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตชุมชนเมืองฝางในบริบทสังคมล้านนาร่วมสมัย 4) เพื่อนำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับบูรณาการพุทธสุนทรียศาสตร์ที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตชุมชนเมืองฝางในบริบทสังคมล้านนาร่วมสมัย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเอกสารร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 16 รูป/คน ได้แก่ พระสงฆ์ ช่างฝีมือท้องถิ่น ผู้ทรงคุณวุฒิด้านพุทธศิลป์ ผู้มีบทบาทในชุมชน ผลการวิจัยพบว่า 1) พุทธสุนทรียศาสตร์ในศิลปกรรมเมืองฝางสะท้อนการผสานหลักธรรมกับความงามทางจิตวิญญาณ พระพุทธรูปสำริดสกุลช่างฝางเป็นผลของทั้งงานศิลป์และสัญลักษณ์แห่งศรัทธา 2) ในด้านวิถีชีวิตชุมชนเมืองฝางยังคงดำรงอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมล้านนา โดยมีวัดเป็นศูนย์กลางของกิจกรรมทางศาสนา การศึกษา และกิจกรรมสาธารณะของชุมชน อีกทั้งยังมีการสืบสานภาษา ประเพณี พิธีกรรมท้องถิ่น 3) พุทธสุนทรียศาสตร์มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตชุมชนเมืองฝาง ในด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมจึงเกิดความท้าทายต่อการธำรงรักษามรดกศิลปวัฒนธรรม การลดบทบาทช่างท้องถิ่น การแปรเปลี่ยนของวิถีชีวิต 4) องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัย ฝางโมเดล การบูรณาการพุทธสุนทรียศาสตร์ มี 4 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) มิติศิลปกรรมที่สะท้อนความงาม อัตลักษณ์ทางศิลปวัฒนธรรมล้านนา (2) มิติพิธีกรรม (3) มิติชุมชนความสัมพันธ์ทางสังคม (4) มิติผลลัพธ์ที่นำไปสู่ความยั่งยืนทางวัฒนธรรม หล่อหลอมวิถีชีวิต ค่านิยม อัตลักษณ์ของชุมชนเมืองฝางได้อย่างต่อเนื่อง