ล้านนา,คติความเชื่อ และกระบวนการสร้างความรู้แบบสหวิทยาการ ของนักวิชาการตะวันตก - ขันสำโรง, ดร.สำราญ (วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 2018)
บทความนี้เรียบเรียงจากรายงานวิจัยเรื่อง ล้านนา คติความเชื่อ และกระบวนการ เสริมสร้าง ความรู้แบบสหวิทยาการของนักวิชาการตะวันตก เพื่อ 1) ศึกษาคติความเชื่อ และวิถีชีวิตของคนล้านนา ในมุมมองของนักคิดนักเขียนชาวตะวันตก 2) ศึกบทบาทและกระบวนการเสริมสร้างความรู้แบบสหวิทยาการของชาวตะวันตกต่อล้านนา 3) ศึกษาวิเคราะห์ มุมมองของนักคิดตะวันตกที่มีต่อคติความเชื่อ และวิถีชีวิตของคนล้านนา บทบาทและกระบวนการเสริมสร้างความรู้แบบสหวิทยาการของชาวตะวันตกต่อล้านนา เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ผู้วิจัยใช้เอกสารเป็นข้อมูลการศึกษา และได้สร้างแบบสัมภาษณ์ขึ้นมา บันทึกการสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้อง 2 ท่าน ด้วยเครื่องบันทึก ผลของการศึกษาพบว่า 1. คติความเชื่อ และวิถีชีวิตของคนล้านนา ในมุมมองของนักเขียนชาวตะวันตก คือ คอนราด ชิงส์ชิลล์ (Konrad Kingshill) และ เรจินอลด์ เล เม (Reginald le May) ในการศึกษา 6 เรื่อง ในแต่ละเรื่องส่วนใหญ่มีผสมผสานกับความเชื่อเรื่องวิญญาณและสิ่งเหนือธรรมชาติด้วย 2. ดร.ฮันส์ เพนธ์ (Hans Penth) เป็นผู้มีบทบาทในงานการจารึกของล้านนา นำความรู้ทางด้าน วิทยาศาสตร์ เช่น ค้นพบวิธีการละลายน้ำรัก ชาดและทองออก โดยไม่ทำลายวัตถุจารึก นำหลักการด้านภาษาศาสตร์มาบูรณาการกับประวัติศาสตร์ โบราณคดี และภูมิศาสตร์ ขณะที่ศาสนาจารย์แดเนียล แมคกิลวารี(Daniel McGilvary) และคณะ ได้นำกระบวนการในการสร้างความรู้สหวิทยาการด้านต่างๆ เช่น ด้านวิทยาศาสตร์ การแพทย์และการศึกษา 3. นักเขียนตะวันตกบันทึกเหตุการณ์ตามที่ตนได้พบเห็น หรือจากการสัมภาษณ์ แต่ความเข้าใจบางประการมีความคลาดเคลื่อน เช่น เช่นศีลข้อที่ 1 เขียนว่า I reverently promise not kill animalsÖÖ. ศีลข้อที่ 3 I reverently promise not to follow lustful love. ซึ่งไม่สื่อความหมายตรงกับหลักที่แท้จริง