ปัญหาการสอบสวนคดีอาญาบางประเภทในอำนาจของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครอง - พรหมชิต อธิวัฒน์; รัตนวุฒิ จิตรดารมย์; ทองมุสิทธิ์ ธัญญาภัส (วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการสื่อสาร, 2025)
บทนำ: ปัญหาการสอบสวนคดีอาญาบางประเภทในอำนาจของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครอง เจ้าพนักงานฝ่ายปกครองยังขาดความรู้และความเชี่ยวชาญ ดังนั้น เพื่อให้การสอบสวนคดีอาญาบางประเภทในอำนาจของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครอง มีขั้นตอน และวิธีดำเนินการในทางปฏิบัติที่ชัดเจน จึงดำเนินการวิจัยในเรื่องนี้ วัตถุประสงค์การศึกษา: 1) ศึกษาความหมาย หลักการ แนวคิด และทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับอำนาจการสอบสวนของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครอง 2) เปรียบเทียบกฎหมายเกี่ยวกับอำนาจการสอบสวนของพนักงานสอบฝ่ายปกครองกับพนักงานสอบสวนฝ่ายตำรวจ 3) ศึกษาขั้นตอนและรูปแบบการสอบสวนคดีอาญาบางประเภทในอำนาจของพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครอง ระเบียบวิธีวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากหนังสือ ตำรา บทความวิชาการ บทความวิจัย กฎหมายของราชอาณาจักรไทย และกฎหมายต่างประเทศ นำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบเพื่อให้ได้มาซึ่งปัญหาการสอบสวนคดีอาญาบางประเภทในอำนาจของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครอง ผลการวิจัย: พบว่า 1) การสอบสวนคดีอาญาของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองเป็นการรวบรวมพยานหลักฐาน ที่เกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 18 ที่กำหนดให้เจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่มีอำนาจสอบสวนคดีอาญาในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานครฯ 2) อำนาจการสอบสวนคดีอาญาของพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองเป็นไปตามกฎกระทรวงกำหนดการสอบสวนความผิดคดีอาญาบางประเภทในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานครฯ โดยพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครอง พ.ศ. 2554 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2555 โดยมีอำนาจสอบสวนความผิดคดีอาญาตามกฎหมาย จำนวน 16 ฉบับ ซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดจะแต่งตั้งปลัดอำเภอเป็นพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครอง แต่อย่างไรก็ตาม กฎหมายไม่ได้กำหนดคุณวุฒิหรือคุณสมบัติของปลัดอำเภอที่ผู้ว่าราชการจังหวัดจะพิจารณาแต่งตั้งไว้ ส่วนพนักงานสอบสวนฝ่ายตำรวจ ซึ่งมียศตั้งแต่ร้อยตำรวจตรีขึ้นไปหรือเทียบเท่ามีอำนาจสอบสวนความผิดคดีอาญาทั่วไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ทั้งมีการกำหนดคุณวุฒิหรือคุณสมบัติการเป็นพนักงานสอบสวนไว้เป็นการเฉพาะ และ 3) การสอบสวนคดีอาญาบางประเภทในอำนาจของพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองไม่ได้กำหนดวิธีการ ขั้นตอน และรูปแบบการสอบคดีอาญาของพนักงานสอบสวนไว้ ต่างกับของสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่มีการกำหนดวิธีการ ขั้นตอน และรูปแบบการสอบไว้อย่างชัดเจน จึงมีข้อเสนอแนะให้กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย กำหนดคุณสมบัติของพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองที่ผู้ว่าราชการจังหวัดจะพิจารณาแต่งตั้ง ต้องเป็นผู้สำเร็จการศึกษาปริญญาตรีด้านนิติศาสตร์ และหรือเป็นผู้ผ่านการอบรมหลักสูตรการสืบสวนสอบสวนของฝ่ายปกครอง กรมการปกครอง และแก้ไขกฎกระทรวงกำหนดการสอบสวนความผิดคดีอาญาบางประเภทในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานครฯ โดยพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครอง พ.ศ. 2554 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2555 โดยกำหนดวิธีการ ขั้นตอน และรูปแบบการสอบคดีอาญาของพนักงานสอบสวนไว้ในกฎกระทรวงดังกล่าว สรุป: รูปแบบ และกระบวนการสอบสวนของพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครอง ไม่มีบทบัญญัติกฎหมายกำหนด รูปแบบ วิธีการ ในการสอบสวนความผิดคดีอาญาบางประเภทในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานครโดยพนักงานสอบสวนฝ่ายปกครองไว้เป็นการเฉพาะ