ลำเพลินบ้านแพง: การปรับตัวในยุคโลกาภิวัตน์ - ธรรมพิชิตศึกเฉลิมวงศ์; นิลวรรณาภาราชันย์ (วารสารอินทนิลทักษิณสาร มหาวิทยาลัยทักษิณ, 2020)
บทความวิจัยเรื่อง ลำเพลินบ้านแพง: การปรับตัวในยุคโลกาภิวัตน์ เป็นการศึกษาหมอลำเพลินในชุมชนบ้านแพง ตำบลแพง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม มีความมุ่งหมาย 1) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของลำเพลินบ้านแพง 2)เพื่อศึกษาองค์ประกอบของลำเพลินบ้านแพง 3) เพื่อศึกษาการปรับตัวของลำเพลินบ้านแพงในยุคโลกาภิวัตน์ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสังเกต และการสัมภาษณ์ นำเสนอผลการวิจัยโดยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1) ลำเพลินบ้านแพงมีประวัติความเป็นมาแบ่งออกเป็น 6 ยุค คือ ยุคบุกเบิก พ.ศ. 2514 ยุคเฟื่องฟู พ.ศ. 2516 - 2518 ยุคถดถอย พ.ศ. 2519 ยุคใหม่ พ.ศ. 2520 - 2526 ยุคสร้างชื่อเสียง พ.ศ. 2530 - 2545 และยุคปัจจุบัน พ.ศ. 2545 – 25602)ลำเพลินบ้านแพงมีองค์ประกอบที่สำคัญ คือ นักแสดง ดนตรี ชุดเครื่องแต่งกาย บทกลอนลำ เวทีและแสงเสียง และรูปแบบการแสดง3)ลำเพลินบ้านแพงเกิดการปรับตัวจากสภาพปัญหาด้านองค์ประกอบและใช้วิธีเรียนรู้ ปรับปรุง ปรับเปลี่ยน และปรับใช้เพื่อการดำรงอยู่ในยุคโลกาภิวัตน์