แนวทางการส่งเสริมความเป็นอิสระของสถานศึกษา - ดลประสิทธิ์ สมศักดิ์ (วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2022)
ความเป็นอิสระของสถานศึกษาเป็นส่วนหนึ่งของการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษามาจากแนวคิดการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานที่เน้นการกระจายอำนาจไปยังสถานศึกษาโดยตรงเพื่อให้สถานศึกษารับผิดชอบและตัดสินใจด้วยตนเองอย่างอิสระและคล่องตัว รับผิดชอบผลที่เกิดขึ้นจากการบริหารจัดการ ภายใต้หลักการกระจายอำนาจ หลักการมีส่วนร่วม หลักการบริหารตนเอง และหลักการตรวจสอบถ่วงดุล มุ่งให้มีการตัดสินใจร่วมกันในระดับโรงเรียน ระหว่างกลุ่มผู้ให้บริการการศึกษาและกลุ่มผู้รับบริการการศึกษา โดยให้อิสระในการตัดสินใจทั้งด้านวิชาการ การบริหารงานบุคคล การเงินและพัสดุ และการบริหารทั่วไป หลักความเป็นอิสระของสถานศึกษา ต้องมีความยืดหยุ่น ตามสภาพความพร้อมและบริบทของแต่ละสถานศึกษาซึ่งมีความแตกต่างกัน และต้องมีกลไกการสนับสนุนที่ตรงตามความต้องการของสถานศึกษา ปัจจัยที่เอื้อต่อความสำเร็จ คือมีการบริหารโดยองค์คณะบุคคล พัฒนาและสร้างความเข้าใจในบทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ที่เกี่ยวข้อง การมีส่วนร่วมบริหารงานและมุ่งสร้างวิสัยทัศน์และค่านิยมร่วม แนวทางการดำเนินงานและการปฏิบัติ ระดับนโยบาย กระทรวงศึกษาธิการต้องประกาศนโยบายให้มีการดำเนินการพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารและการจัดการศึกษาโดยการส่งเสริมสนับสนุนสถานศึกษาให้มีความเป็นอิสระและคล่องตัว การกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาโดยใช้จังหวัดเป็นฐาน ระดับพื้นที่ เน้นระดับจังหวัดตามแนวคิดการบริหารเชิงพื้นที่เพื่อสร้างความเข้มแข็งและเป็นเอกภาพในการบริหารและการจัดการศึกษาในระดับจังหวัดและสอดคล้องเหมาะสมกับการบริหารราชการแผ่นดินที่ให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการระดับกำหนดแนวทางการดำเนินงานร่วมกันของหน่วยงานระดับจังหวัดที่จะพัฒนา ส่งเสริม สนับสนุนให้สถานศึกษามีความเป็นอิสระตาม ระดับสถานศึกษา พัฒนาผู้บริหารสถานศึกษาให้มีความรู้ความเข้าใจในการบริหารสถานศึกษาที่มีความเป็นอิสระ มีส่วนร่วมในการดำเนินงานของสถานศึกษาโดยร่วมจัดทำแผนปฏิบัติการและจัดอบรมหรือพัฒนาครูให้มีสมรรถนะและทักษะที่จำเป็นในการจัดกระบวนการเรียนรู้