วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

จตุรภาคี: พลังร่วมสร้างสรรค์เพื่อการขับเคลื่อนนวัตกรรมอย่างยั่งยืน

สุนทรี วรรณไพเราะ — Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0700

บทความปริทัศน์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิดจตุรภาคี (Quadruple Helix) ในการขับเคลื่อนนวัตกรรมการศึกษา โดยใช้ระเบียบวิธีทบทวนวรรณกรรมเชิงพรรณนาอย่างมีระบบ (Systematic Narrative Review) สืบค้นจากฐานข้อมูล Scopus, Google Scholar และ ThaiJO ระหว่างปี ค.ศ. 2009–2025 ข้อค้นพบสำคัญระบุว่า หัวใจของจตุรภาคีคือกระบวนการร่วมสร้างสรรค์ (Co-creation) ที่บูรณาการบทบาทภาครัฐ เอกชน วิชาการ และประชาสังคมอย่างสมดุล เพื่อสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่ตอบโจทย์ความต้องการของพื้นที่ การสังเคราะห์นำไปสู่แนวทางปฏิบัติ 8 ประการในการขับเคลื่อนนวัตกรรมการศึกษา เช่น การสร้างกลไกการตัดสินใจร่วม การแลกเปลี่ยนทรัพยากรข้ามภาคี และการใช้เทคโนโลยีข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพความร่วมมือ นัยเชิงปฏิบัติจากบทความนี้ช่วยให้ผู้บริหารสถานศึกษาและผู้ออกแบบนโยบายเห็นแบบแผนและเงื่อนไขขั้นต่ำที่จำเป็นในการสร้างระบบการเรียนรู้ที่เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงในอนาคต

การพัฒนาทักษะการสื่อสารภาษาจีนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนกัลยาณวัตร โดยใช้การจัดการเรียนรู้การแสดงบทบาทสมมติ (Role Playing)

นารีนารถ กลิ่นหอม, กิตติชัย สมพงษ์ — Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาทักษะการสื่อสารภาษาจีนโดยใช้การจัดการเรียนรู้การแสดงบทบาทสมมติของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนกัลยาณวัตร กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนกัลยาณวัตร อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ปีการศึกษา 2567 จำนวน 43 คน โดยเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 1) เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองปฏิบัติการประกอบด้วย แผนการจัดการเรียนรู้รายวิชาภาษาจีนพื้นฐาน ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้การแสดงบทบาทสมมติ จำนวน 6 แผน 2) เครื่องมือที่ใช้ในการสะท้อนผลการปฏิบัติ ประกอบด้วย แบบบันทึกผลการจัดการเรียนรู้ แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ และแบบประเมินทักษะการสื่อสารภาษาจีนท้ายวงจร วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ โดยใช้ค่าเฉลี่ย (M) ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และค่าร้อยละ (Percentage) ผลการวิจัย พบว่า นักเรียนมีคะแนนทักษะการสื่อสารภาษาจีน ในวงจรที่ 1 คิดเป็นร้อยละ 43.33 ในวงจรที่ 2 คิดเป็นร้อยละ 56.67 และในวงจรที่ 3 คิดเป็นร้อยละ 86.67 จากผลการวิจัย พบว่า การจัดการเรียนรู้การแสดงบทบาทสมมติ (Role Playing) สามารถเป็นแนวทางพัฒนาทักษะการสื่อสารภาษาจีน อีกทั้งยังสามารถนำไปพัฒนาร่วมกับทักษะด้านอื่น ๆ เช่น ทักษะด้านการเขียนได้ และยังสามารถส่งเสริมให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะการสื่อสารภาษาจีนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียนที่เรียนด้วยสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้จักรวาลนฤมิต ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ ที่ส่งเสริมการคิดสร้างสรรค์ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1

Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) การคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียน ที่เรียนด้วยสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้จักรวาลนฤมิตตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ ที่ส่งเสริมการคิดสร้างสรรค์ 2) ความคิดเห็นของผู้เรียนที่มีต่อสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้จักรวาลนฤมิตตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ ที่ส่งเสริมการคิดสร้างสรรค์ กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยขอนแก่น ฝ่ายประถมศึกษา (มอดินแดง) ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 จำนวน 41 คน โดยใช้รูปแบบการวิจัยก่อนการทดลอง (Pre-experimental design) แบบกลุ่มเดียวที่มีการทดสอบหลังเรียน (One shot case study) ผลการวิจัย 1. การคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียน พบว่า ผู้เรียนร้อยละ 85 มีคะแนนการคิดสร้างสรรค์เฉลี่ยในภาพรวม คิดเป็นร้อยละ 87 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ และผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพที่ได้จากการสัมภาษณ์การคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียน โดยใช้การวิเคราะห์โปรโตคอล พบว่า การคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียนประกอบด้วย 1) การคิดคล่อง 2) การคิดยืดหยุ่น 3) การคิดริเริ่ม และ 4) การคิดละเอียดลออ 2. ความคิดเห็นของผู้เรียนที่มีต่อสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้จักรวาลนฤมิต พบว่า 1) ด้านเนื้อหา มีความชัดเจน ทันสมัย ช่วยส่งเสริมการคิดสร้างสรรค์ 2) ด้านสื่อ ช่วยสนับสนุนการการคิดสร้างสรรค์ที่มีต่อสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้จักรวาลนฤมิต 3) ด้านการออกแบบ ช่วยสร้างองค์ความรู้ของผู้เรียน ผู้เรียนได้ลงมือแก้สถานการณ์ปัญหาและส่งเสริมการเรียนรู้ในโลกเสมือนจริง

การใช้ AI ดิจิตอล ครีเอเตอร์เพื่องานแนะแนวและประชาสัมพันธ์นักเรียน

Sumat Bunsud — Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อสนับสนุนการสร้างสรรค์สื่อดิจิทัลสำหรับกลุ่มเป้าหมายนักศึกษานิเทศศาสตร์ในมหาวิทยาลัย โดยมุ่งหวังให้บรรลุเป้าหมายสูงสุดที่สามารถวัดผลได้วิธีการวิจัย:การวิจัยแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional) ดำเนินการภายใต้กิจวัตรการสร้างสื่อดิจิทัลและการแทรกแซงโดยธรรมชาติ เพื่อแก้ไขปัญหาวิจัยตลอดระยะเวลา 1 ปี และใช้การทบทวนระบบของคำสั่งปัญญาประดิษฐ์ (AI prompt systemic reviews)ผลการวิจัย:ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า การส่งเสริมการสร้างสื่อดิจิทัลประสบความสำเร็จในระดับที่ต่อเนื่อง 3 ครั้ง สามารถสนับสนุนเพื่อน ๆ คนอื่นให้สร้างสื่อดิจิทัลได้เช่นกัน และส่งผลให้เกิดนโยบายที่สนับสนุนให้นักศึกษาเข้ามาศึกษาในมหาวิทยาลัยการประยุกต์ใช้การศึกษา:การประเมินผลของ AI แสดงให้เห็นถึงการรายงานผล 2 ครั้ง และระบุถึงนักวิจัยที่มีความเสี่ยงสูงในการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับการสนับสนุนลูกค้าเชิงธุรกิจ ผู้ปฏิบัติงานด้านประชาสัมพันธ์ซึ่งถือว่าอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงในประเด็นนี้ การจัดทำนโยบาย การจัดสรรงบประมาณ การหาวิธีการวิจัยที่สนับสนุน และการสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่มีความสุข มีความปลอดภัย อาชีวอนามัย และความปลอดภัยในองค์การ

การพัฒนากิจกรรมส่งเสริมทักษะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูเพื่อสร้างสุขภาวะที่ดีของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย : การวิจัยการออกแบบ

กฤษกร ภาดี, ชิษณุพงศ์ ปัญญ์ชยธร, กัมพล อินทรทะกูล, สุวิมล ว่องวาณิช — Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0700

การจัดการเรียนรู้เชิงรุกเป็นกระบวนการที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมผ่านการลงมือปฏิบัติ ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูงและสนับสนุนสุขภาวะที่ดีในมิติต่าง ๆ งานวิจัยการออกแบบ (Design Research) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์สภาพปัญหาในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่ส่งเสริมสุขภาวะ (2) การพัฒนาหลักการออกแบบที่ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่ส่งเสริมสุขภาวะ และ (3) เสนอแนะแนวทางการพัฒนากิจกรรม แบ่งการวิจัยออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ การวิเคราะห์บริบท การออกแบบและพัฒนา และการสังเคราะห์ข้อเสนอแนะ ผู้ให้ข้อมูลจำนวน 6 ราย ประกอบด้วย ครู พยาบาลและนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย เก็บข้อมูลด้วยการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และนำข้อค้นพบที่ได้ตรวจสอบความเหมาะสมและความสอดคล้องด้วยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ผลการวิจัยพบว่า (1) นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายประสบปัญหาสุขภาวะทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม (2) สามารถพัฒนาหลักการออกแบบกิจกรรมส่งเสริมทักษะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูที่มุ่งเน้นการวิเคราะห์ลักษณะผู้เรียน การออกแบบกิจกรรมที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วม และการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่เอื้อต่อสุขภาวะ และ (3) หลักการดังกล่าวนำไปสู่กิจกรรมต้นแบบ 2 กิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมการวิเคราะห์ลักษณะผู้เรียน และกิจกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อสร้างสุขภาวะ ซึ่งสามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาศักยภาพครูและส่งเสริมสุขภาวะของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การจัดการเรียนรู้เศรษฐศาสตร์ที่บูรณาการประเด็นความเป็นธรรมทางสังคมเป็นฐานเพื่อส่งเสริมทักษะการตัดสินใจอย่างสร้างสรรค์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนสารสาสน์วิเทศเชียงใหม่

นพมาศ ภูเงินงาม, บุษยา สุภา, ชรินทร์ มั่งคั่ง, กฤติภัทร สระทองชุน — Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0700

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้รายวิชาเศรษฐศาสตร์ที่บูรณาการประเด็นความเป็นธรรมทางสังคมเป็นฐานเพื่อส่งเสริมทักษะการตัดสินใจอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (2) เพื่อศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้ดังกล่าว และ (3) เพื่อส่งเสริมทักษะการตัดสินใจอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการในชั้นเรียน ดำเนินการกับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนสารสาสน์วิเทศเชียงใหม่ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 20 คน เลือกแบบเจาะจง โดยพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้จำนวน 5 แผน ใช้เวลาเรียนรวม 5 ชั่วโมง เนื้อหาครอบคลุมหน่วยเศรษฐกิจ ระบบเศรษฐกิจ การกำหนดราคาในระบบเศรษฐกิจ การกำหนดราคาค่าจ้าง และการออกแบบระบบเศรษฐกิจ กระบวนการเรียนรู้เน้นกรณีศึกษา การอภิปราย และสถานการณ์จำลอง เพื่อให้ผู้เรียนระบุปัญหา กำหนดและประเมินทางเลือก ตัดสินใจ และประเมินผลของการตัดสินใจ โดยคำนึงถึงผลกระทบต่อกลุ่มคนที่แตกต่างกัน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย (1) แบบประเมินทักษะการตัดสินใจอย่างสร้างสรรค์ 15 ข้อ (มาตรประมาณค่า 5 ระดับ) (2) แบบสังเกตพฤติกรรม 12 รายการ และ (3) แบบสะท้อนคิดและบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่าแผนการจัดการเรียนรู้ทั้ง 5 แผนผ่านการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญอยู่ในระดับดีถึงดีเยี่ยม (ค่าเฉลี่ยรวม 4.92 จาก 5) และนักเรียนมีทักษะการตัดสินใจอย่างสร้างสรรค์อยู่ในระดับดีทุกองค์ประกอบ (ค่าเฉลี่ยรวม 4.91) ข้อมูลเชิงคุณภาพสะท้อนว่าผู้เรียนสามารถตั้งคำถามเชิงความเป็นธรรม วิเคราะห์ผลกระทบของนโยบาย เปรียบเทียบทางเลือก และปรับเปลี่ยนข้อเสนอเมื่อได้รับเหตุผลใหม่ ส่งผลให้การเรียนรู้เศรษฐศาสตร์มีความหมายและเชื่อมโยงกับชีวิตจริงมากยิ่งขึ้น

Results of Using Multimedia Game for English Communicative Skill Development of Grade 3 Students

Bongkhotphet Boonniyom, Piyanoot Wongklang — Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0700

This study aimed to develop the “At Home” multimedia game to meet the 80/80 efficiency standard and to examine its effects on Grade 3 students’ English communication skills and academic achievement compared to traditional instruction. A quasi-experimental design was employed with a sample of 62 Grade 3 students from a public primary school in Phetchabun Province during the second semester of the 2024 academic year. The students were divided into an experimental group (31 students) and a control group (31 students) through cluster random sampling. Research instruments included the multimedia game, an English achievement test, and an English communication skills test. The data were analyzed using mean, standard deviation, efficiency index (E1/E2), and Analysis of Covariance (ANCOVA) to compare post-test scores while controlling for pre-test differences. The findings revealed that the developed multimedia game achieved the 80/80 efficiency standard (E1 = 82.19, E2 = 81.87). ANCOVA analyses indicated that, after controlling for pre-test scores, the experimental group significantly outperformed the control group in both English communication skills (adjusted means = 31.33 vs. 22.61, Partial η² = .442) and academic achievement (adjusted means = 17.48 vs. 13.13, Partial η² = .621). These results highlight the strong positive impact of the “At Home” multimedia game on improving students’ English learning outcomes.

การพัฒนาสื่อสามมิติในชุดกิจกรรมอันปลั๊กโค้ดดิ้ง เพื่อพัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างเป็นลำดับขั้นตอน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1

พรนภัส สะมานะ, กมเลศ โพธิ์ทอง, บุญรัตน์ แผลงศร — Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อพัฒนาสื่อสามมิติในกิจกรรมอันปลั๊กโค้ดดิ้ง สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 2) เพื่อเปรียบเทียบผลระหว่างการจัดการเรียนการสอนโดยใช้สื่อสามมิติ ร่วมกับกิจกรรมอันปลั๊กโค้ดดิ้งและการจัดการเรียนการสอนที่ใช้สื่อสองมิติ และ 3) เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ที่มีต่อสื่อสามมิติในกิจกรรมอันปลั๊กโค้ดดิ้ง กลุ่มตัวอย่างในการทดลอง นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ในโรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน ศูนย์วิจัยและพัฒนาการศึกษา ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบสุ่มอย่างง่าย โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 30 คน คือ กลุ่มที่ 1 เรียนด้วยชุดกิจกรรมอันปลั๊กโค้ดดิ้ง “บอร์ดเกมสัญลักษณ์ผังงาน หรรษา” รูปแบบสามมิติ และกลุ่มที่ 2 เรียนด้วยชุดกิจกรรมอันปลั๊กโค้ดดิ้ง “บอร์ดเกมสัญลักษณ์ผังงาน หรรษา” รูปแบบสองมิติ เครื่องมือที่ใช้ในการจัดการเรียนรู้ ได้แก่ 1) ชุดกิจกรรมอันปลั๊กโค้ดดิ้งฯ 2) แผนการจัดการเรียนรู้ 3) แบบสังเกตการทำกิจกรรม 4) แบบทดสอบวัดความสามารถในการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นขั้นตอน 5) แบบบันทึกความพึงพอใจ สถิติที่ใช้ คือ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบที และค่าดัชนีความสอดคล้อง ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการพัฒนาสื่อสามมิติในกิจกรรมอันปลั๊กโค้ดดิ้ง มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก คิดเป็นค่าเฉลี่ย 4.43 2) ผลการเปรียบเทียบการจัดการเรียนการสอนโดยใช้สื่อสามมิติมีค่าเฉลี่ยสูงกว่าสื่อสองมิติ มีค่าเฉลี่ย 5.60 และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน 2.06 สื่อสองมิติมีค่าเฉลี่ย 5.50 และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน 2.15 เมื่อทดสอบค่า t-test พบว่า ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (t = 0.26, df = 29, p-value = .80) 3) ผลการศึกษาความพึงพอใจ มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 56.67