นวัตกรรมตัวแบบธุรกิจ: ทางรอดของธุรกิจเพลงไทยในยุคประเทศไทย 4.0 - [Apichet Kambhu Na Ayudhaya], อภิเชฐ กำภู ณ อยุธยา (Journal of Business, Innovation and Sustainability (JBIS), 2018)
ธุรกิจเพลงไทยจัดอยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ซึ่งเป็นหนึ่งในฟันเฟืองของนโยบาย “ประเทศไทย 4.0” ที่มุ่งขับเคลื่อนให้ประเทศไทยหลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลาง แต่ปัจจุบันอุตสาหกรรมเพลงกำลังตกอยู่ในสภาวะถดถอยอย่างหนัก อันเป็นผลมาจากพัฒนาการของเทคโนโลยีดิจิทัลและอินเทอร์เน็ตที่ทำให้พฤติกรรมการบริโภคเพลงของผู้คนเปลี่ยนแปลงไปอีกทั้งยังเกิดปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์ขึ้นอย่างกว้างขวาง จนรายได้ของอุตสาหกรรมเพลงตกต่ำอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน บทความชิ้นนี้ต้องการนำเสนอแนวคิดเรื่อง “นวัตกรรมตัวแบบธุรกิจ (Business Model Innovation)” ซึ่งเป็นแนวคิดที่สามารถช่วยให้ธุรกิจเพลงไทยปรับตัวให้คงความสามารถในการแข่งขันไว้และดำเนินธุรกิจอยู่ในสภาวการณ์ปัจจุบันได้ นวัตกรรมตัวแบบธุรกิจเป็นเครื่องมือทางการบริหารที่ช่วยให้ธุรกิจสามารถตอบสนองและปรับเปลี่ยนตัวเองให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่มีความเปลี่ยนแปลงอย่างถึงแก่นหรือสถานการณ์ที่เทคโนโลยีใหม่ ๆคุกคามการดำเนินธุรกิจอย่างรุนแรง นวัตกรรมตัวแบบธุรกิจเป็นการออกแบบตัวแบบธุรกิจ (Business Model) ขึ้นมาใหม่อย่างถอนรากถอนโคน เป็นการเปลี่ยนแปลงตรรกะในการทำธุรกิจ ทั้งในส่วนของคุณค่าที่ธุรกิจเสนอให้แก่ลูกค้า (Customer Value Proposition) ตัวแบบรายได้ (Revenue Model) โครงสร้างต้นทุน (Cost Structure) ทรัพยากรและขบวนการหลักในการดำเนินธุรกิจ โดยพยายามพลิกเอาเทคโนโลยีซึ่งเป็นภัยคุกคามให้กลับมาเป็นโอกาสในการสร้างความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจเพลง