สมเด็จพระนเรศวรกับการสื่อสารในการจัดการความขัดแย้งก่อนยุคโลกาภิวัตน์แนวใหม่ - [Panida Jongsuksomsakul], พนิดา จงสุขสมสกุล (Journal of Business, Innovation and Sustainability (JBIS), 2018)
บทความนี้เป็นการวิเคราะห์และศึกษาด้านการบริหารจัดการความขัดแย้งและการสื่อสารระหว่างประเทศในสมเด็จพระนเรศวร ด้วยวิธีการศึกษาเอกสารจากหลักฐานชั้นรองและหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศทั้งที่เป็นภาษาไทยและภาษาอังกฤษ และจากหลักฐานซึ่งเคยวิเคราะห์แล้ว หลักฐานชั้นตติยภูมิมาประกอบการวิจัย ผลการวิจัย พบว่า ความเป็นนานาชาติมีการเลื่อนไหลมาตั้งแต่ก่อนและในระหว่างช่วงเวลาที่สมเด็จพระนเรศวรทรงมีพระชนม์ชีพ พระองค์ทรงมีบทบาททั้งภายในราชสำนักและภายนอกราชสำนักโดยเฉพาะกับชาวต่างชาติ จนมีการกล่าวถึงในเอกสารหลักฐานต่าง ๆ ด้านบุคลิกภาพที่น่าเกรงขามเพราะพระปรีชาสามารถด้านการรบ การปกครองประเทศเพื่อสร้างความสัมพันธ์มี 2 ด้าน คือ 1) ด้านลบ กับอาณาจักรที่มีภูมิประเทศติดต่อกัน คือ สงคราม 2) ด้านบวก กับประเทศที่ไม่มีดินแดนติดต่อกัน อาทิ การค้า การทูต ชาวตะวันตกที่เข้ามามีสัมพันธไมตรีกับสยามจะเป็นราชทูต บาทหลวง พ่อค้า และเข้ามาในลักษณะทหารรับจ้าง พระราชพิธีทางการทูตคือการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์ อันเป็นการกำหนดระยะห่างของพระองค์กับราชทูต