ความรักในวรรณกรรมพื้นบ้าน เรื่อง “พญากง-พญาพาน” - ต่อประดิษฐ์ พควรรณ; เพ็ชรดี วรารก์ (วารสารอักษราพิบูล, 2025)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ลักษณะของความรักรูปแบบต่าง ๆ ที่ปรากฏในวรรณกรรมพื้นบ้านเรื่อง พญากง-พญาพาน ตลอดจนศึกษาบทบาทของความรักที่มีผลต่อการดำเนินเรื่อง ผลการศึกษาพบความรัก 5 รูปแบบ คือ (1) ความรักภรรยามีต่อสามี (2) ความรักระหว่างพ่อกับลูก (3) ความรักระหว่างแม่กับลูก (4) ความรักระหว่างยายหอมกับพญาพาน และ (5) ความรักของพระมหากษัตริย์ที่มีต่อบ้านเมือง ความรักรูปแบบต่าง ๆ ในวรรณกรรมพื้นบ้านเรื่อง พญากง-พญาพาน ถือเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยแสดงให้เห็นถึงพฤติกรรมและลักษณะนิสัยของตัวละครที่เด่นชัด ทั้งยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยในการดำเนินเรื่อง อีกทั้งความรักในเรื่องไม่ได้ถูกจำกัดอยู่เพียงด้านอารมณ์ แต่ยังเกี่ยวพันกับหน้าที่ บทบาท และศีลธรรมที่บุคคลในสังคมต้องปฏิบัติตาม รวมถึงการอธิบายประวัติความเป็นมาของสถานที่สำคัญอีกด้วย